Isı Geri Kazanım Cihazlarında Statik Basınç Neden Önemlidir?

Bir ısı geri kazanım cihazının katalog değerlerine bakıldığında genellikle ilk dikkat edilen değer hava debisidir. Örneğin cihazın 500 m³/h, 2.000 m³/h veya 5.000 m³/h kapasiteye sahip olması seçimde önemli bir kriterdir.

Ancak yalnızca hava debisine bakılarak yapılan seçim eksik kalır.

Çünkü cihazın fanı, havayı sadece hareket ettirmekle kalmaz; havalandırma kanalının, dirseklerin, filtrelerin, susturucuların, damperlerin, menfezlerin ve diğer ekipmanların oluşturduğu direnci de yenmek zorundadır.

İşte fanın kanal sistemi dışında kullanılabilir durumda sağlayabildiği basınç kapasitesi dış statik basınç olarak değerlendirilir.

Basit ifadeyle:

Hava debisi, ne kadar havaya ihtiyaç olduğunu; statik basınç ise bu havanın sistem içerisinde ne kadar dirençle karşılaşacağını gösterir.

Bu nedenle doğru ısı geri kazanım cihazı seçimi için m³/h ve Pa değerleri birlikte değerlendirilmelidir.

Statik Basınç Nedir?

Statik basınç, hava akışının kanal sistemi ve bağlı ekipmanlar içerisinde karşılaştığı direnci yenebilmek için fan tarafından oluşturulması gereken basıncı ifade eder.

HVAC uygulamalarında basınç genellikle Pascal (Pa) birimiyle belirtilir.

Örneğin bir ısı geri kazanım cihazının teknik tablosunda:

Hava Debisi: 2.000 m³/h
Dış Statik Basınç: 170 Pa

gibi bir değer görülebilir.

Bu ifade, cihazın belirtilen çalışma noktasında yaklaşık 2.000 m³/h hava debisini belirli bir dış sistem direncine karşı sağlayabilecek şekilde tasarlandığını gösterir.

Pa Ne Demektir?

Pa, Pascal biriminin kısaltmasıdır ve basınç ölçümünde kullanılır.

Havalandırma projelerinde fanın yenmesi gereken kanal ve ekipman dirençleri Pa cinsinden hesaplanır.

Örneğin kanal hattındaki farklı bileşenlerden;

• 40 Pa,
• 25 Pa,
• 60 Pa,
• 30 Pa

gibi basınç kayıpları oluşabilir.

Tüm sistem elemanlarının basınç kayıpları proje hesabına göre birlikte değerlendirilerek fanın karşılaması gereken toplam direnç belirlenir.

Dış Statik Basınç Nedir?

Isı geri kazanım cihazlarının teknik tablolarında genellikle External Static Pressure – Dış Statik Basınç ifadesi görülür.

Dış statik basınç, cihazın kendi iç bileşenlerindeki dirençlerden sonra kanal sistemi için kullanılabilir fan basıncının önemli göstergelerinden biridir.

VENTAS'ın güncel VHRV teknik kataloğunda da cihaz modelleri hava debisi ve dış statik basınç değerleri birlikte verilerek tanımlanmaktadır.

Örneğin VENTAS VHRV-C yüksek verimli ısı geri kazanım cihazlarında modele göre 150–1.500 m³/h aralığındaki cihazlarda 105–160 Pa seviyelerinde dış statik basınç değerleri yer almakta, daha yüksek kapasiteli modellerde ise farklı çalışma değerleri bulunmaktadır.

VENTAS VHRV-R yüksek verimli rotorlu modellerinde ise katalog çalışma noktalarında 300 Pa dış statik basınç değerleri belirtilmektedir.

Bu farklılık, her projenin aynı fan basıncına ihtiyaç duymadığını açıkça gösterir.

Isı Geri Kazanım Cihazında Statik Basınç Neden Bu Kadar Önemlidir?

Isı geri kazanım cihazından çıkan hava, hiçbir dirençle karşılaşmadan doğrudan mahale ulaşmaz.

Hava çoğu projede metrelerce kanal içerisinden geçmek zorundadır.

Bu güzergâh boyunca birçok eleman hava akışına karşı direnç oluşturur.

Kanal Uzunluğu Basınç Kaybı Oluşturur

Hava kanal içerisinde hareket ederken kanal yüzeyleriyle sürtünme meydana gelir.

Kanal uzadıkça toplam sürtünme kaybı artar.

Bu nedenle 5 metre kanal bulunan bir sistem ile 50 metre kanal bulunan bir sistemin fan ihtiyacı aynı olmayabilir.

Dirsekler Basınç Kaybını Artırır

Havanın yön değiştirmesi de enerji kaybına neden olur.

Özellikle keskin dirsekler, yanlış tasarlanmış geçiş parçaları ve kısa mesafede çok sayıda yön değişikliği sistem direncini artırabilir.

Bu yüzden kanal güzergâhı tasarlanırken gereksiz dirseklerden mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.

Filtreler Hava Direnci Oluşturur

Filtreler hava içerisindeki partiküllerin tutulmasını sağlar ancak aynı zamanda hava akışına direnç oluşturur.

Üstelik filtre kirlendikçe bu direnç artabilir.

Bu nedenle özellikle G4, M5, F7, HEPA veya farklı filtre konfigürasyonları kullanılırken filtre basınç kaybı fan seçiminde dikkate alınmalıdır.

VENTAS VHRV serilerinde modele göre farklı filtre sınıfları ve filtre konfigürasyonları bulunmaktadır. Bu nedenle cihaz seçiminin filtre yapısıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Susturucular da Basınç Kaybı Oluşturur

Akustik konforun önemli olduğu ofis, otel, okul ve konut uygulamalarında kanal tipi susturucu kullanılabilir.

Susturucu ses seviyesini azaltmaya yardımcı olur ancak hava akışına belirli bir direnç oluşturur.

Bu basınç kaybı fan hesabına eklenmelidir.

Damper ve Menfezler Hesaba Katılmalıdır

Motorlu damperler, hava ayar damperleri, menfezler, difüzörler ve panjurlar da basınç kaybı oluşturur.

Bu nedenle cihazın dış statik basınç ihtiyacı hesaplanırken sadece ana kanal düşünülmemelidir.

Statik Basınç Yetersiz Olursa Ne Olur?

Projede ihtiyaç duyulan dış statik basınç 250 Pa iken cihazın gerçek çalışma noktasında sağlayabildiği basınç bunun altında kalıyorsa sistem beklenen performansı veremeyebilir.

Hava Debisi Düşebilir

En sık karşılaşılan sonuç budur.

Örneğin projede 2.000 m³/h taze hava hesaplanmış olsa bile fan sistem direncini yenemiyorsa mahale ulaşan gerçek hava debisi daha düşük olabilir.

Bu durumda cihaz katalogda “2.000 m³/h” yazmasına rağmen sistem sahada bu debiyi sağlayamayabilir.

Mahallerde Yetersiz Taze Hava Oluşabilir

Hava debisinin düşmesi;

• ofislerde,
• sınıflarda,
• toplantı odalarında,
• restoranlarda,
• mağazalarda,
• yoğun kullanımlı ticari alanlarda

yeterli taze havanın sağlanamamasına neden olabilir.

Bu da iç ortam hava kalitesini doğrudan etkileyebilir.

Sistem Balansı Bozulabilir

Isı geri kazanım cihazlarında taze hava ve egzoz hava taraflarının dengeli çalışması önemlidir.

Basınç kayıplarının yanlış hesaplanması durumunda iki hava hattındaki gerçek debiler birbirinden uzaklaşabilir.

Bu durum bina içerisinde istenmeyen pozitif veya negatif basınç oluşmasına neden olabilir.

Gereğinden Yüksek Statik Basınç Seçmek Daha mı İyidir?

Hayır.

“Fan ne kadar güçlü olursa o kadar iyi” yaklaşımı doğru değildir.

Gereğinden büyük fan veya çok yüksek basınç kapasitesine sahip cihaz seçmek;

• gereksiz elektrik tüketimine,
• yüksek hava hızlarına,
• artan ses seviyesine,
• kontrol gereksiniminin yükselmesine,
• gereksiz ilk yatırım maliyetine

neden olabilir.

Doğru seçim, mümkün olan en yüksek statik basınç değil, projenin ihtiyaç duyduğu basıncı uygun çalışma noktasında sağlayan cihazdır.

Statik Basınç ve Enerji Tüketimi Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır?

Fan enerji tüketimi hava debisi ve oluşturulması gereken basınçla doğrudan ilişkilidir.

Temel mühendislik yaklaşımında fanın hava tarafındaki güç ihtiyacı yaklaşık olarak:

Güç ∝ Hava Debisi × Basınç

ilişkisiyle düşünülür.

Gerçek elektrik tüketiminde fan ve motor verimi de hesaba katılır.

Bu nedenle aynı hava debisini;

• 100 Pa sisteme karşı çalışan fan ile
• 400 Pa sisteme karşı çalışan fan

aynı enerji tüketimiyle sağlamaz.

Sistem direncinin gereksiz yere yükselmesi fan enerji tüketiminin de artmasına neden olabilir.

Bu nedenle iyi bir havalandırma tasarımında amaç sadece uygun fan seçmek değil, aynı zamanda kanal sisteminin basınç kayıplarını mümkün olduğunca kontrollü tutmaktır.

Kanal Çapı Statik Basıncı Nasıl Etkiler?

Kanal kesiti küçüldükçe aynı hava debisini taşımak için hava hızının yükselmesi gerekir.

Hava hızının yükselmesi ise sürtünme kayıplarını artırabilir.

Bu nedenle çok küçük kanal kullanmak;

daha küçük kanal = daha ekonomik sistem

anlamına gelmez.

İlk yatırımda daha küçük kanal kullanmak avantajlı gibi görünse de yüksek basınç kaybı nedeniyle fanın çalışma gücü ve sistem sesi artabilir.

Yüksek Kanal Hızı Ne Gibi Sorunlar Oluşturur?

Gereğinden yüksek kanal hızları;

• yüksek basınç kaybı,
• hava sesi,
• menfez gürültüsü,
• yüksek fan tüketimi,
• balans problemleri

oluşturabilir.

Bu nedenle kanal kesitleri proje hava debisine göre mühendislik hesabıyla belirlenmelidir.

Filtre Kirliliği Statik Basıncı Etkiler mi?

Evet, önemli ölçüde etkileyebilir.

Yeni ve temiz filtrenin oluşturduğu basınç kaybı ile uzun süre kullanılmış kirli filtrenin oluşturduğu basınç kaybı aynı değildir.

Filtre üzerinde toz biriktikçe havanın geçebileceği alan azalabilir ve direnç yükselir.

Kirli Filtre Fanın Çalışma Noktasını Değiştirebilir

Özellikle sabit hava debisi kontrolüne sahip cihazlarda fan, hedef hava debisini koruyabilmek için hızını yükseltebilir.

Bu durumda fanın elektrik tüketimi artabilir.

Fan hızı sabitse hava debisi düşebilir.

Bu nedenle filtre bakımının yalnızca hava kalitesi açısından değil, fan performansı ve enerji tüketimi açısından da önemi vardır.

Temiz Filtre ve Kirli Filtre Basıncı Ayrı Değerlendirilmeli mi?

Profesyonel projelerde evet.

Fan seçimi yapılırken filtrenin yalnızca ilk günkü temiz durumuna göre düşünülmesi, filtrenin kirlenmesiyle birlikte sistem performansının bozulmasına neden olabilir.

Bu nedenle cihazın çalışma rezervi ve filtrenin kabul edilebilir son basınç kaybı dikkate alınmalıdır.

VENTAS kontrol altyapısında filtrelerin izlenebilmesi amacıyla fark basınç sensörü çözümleri bulunmaktadır. Bu tür sistemler filtre basınç kaybının takip edilmesine yardımcı olabilir.

Isı Geri Kazanım Cihazı Seçiminde Debi ve Basınç Birlikte Nasıl Değerlendirilir?

Bir örnek üzerinden açıklayalım.

Bir projede gerekli taze hava debisinin:

3.000 m³/h

olduğunu düşünelim.

Kanal hesabı sonucunda ise;

gibi yaklaşık bir dış sistem direnci ortaya çıkmış olsun.

Bu durumda yalnızca:

“Bana 3.000 m³/h cihaz lazım.”

demek yeterli değildir.

Doğru teknik talep:

“Yaklaşık 3.000 m³/h hava debisini gerekli dış statik basınçta sağlayabilecek cihaz lazım.”

şeklinde olmalıdır.

Gerçek seçim üretici fan eğrileri ve proje çalışma noktası üzerinden yapılmalıdır.

Fan Eğrisi Neden Önemlidir?

Bir fanın hava debisi ve basıncı birbirinden bağımsız değildir.

Fan farklı basınç değerlerinde farklı hava debileri sağlayabilir.

Bu ilişki fan performans eğrisi üzerinde gösterilir.

Bu nedenle bir cihaz için sadece katalogdaki tek nominal değere bakmak yerine, mümkünse gerçek çalışma noktasının fan performans eğrisi üzerinde kontrol edilmesi gerekir.

Çalışma Noktası Nedir?

Çalışma noktası, fan karakteristiği ile sistem direncinin kesiştiği noktadır.

Pratik olarak sistemin gerçek hava debisi ve basıncının oluşacağı noktayı ifade eder.

Cihaz seçiminin amacı fanı verimsiz veya aşırı zorlanan bir bölgede değil, uygun çalışma alanında kullanmaktır.

VENTAS Isı Geri Kazanım Cihazlarında Statik Basınç

VENTAS ısı geri kazanım ürün ailesinde farklı hava debileri ve farklı dış statik basınç ihtiyaçları için çeşitli modeller bulunmaktadır.

Örneğin VHRV-C yüksek verimli karşı akışlı modellerde dış statik basınç model kapasitesine göre değişmektedir. VENTAS'ın teknik kataloğunda 150 m³/h model için 105 Pa, 500 ve 750 m³/h modeller için 140 Pa, 1.000 m³/h model için 150 Pa ve 1.500 m³/h model için 160 Pa değerleri yer almaktadır.

VENTAS yüksek verimli rotorlu VHRV-R serisinde ise 1.800 m³/h'den 20.000 m³/h'ye kadar belirtilen modellerde katalog çalışma noktası olarak 300 Pa dış statik basınç sunulmaktadır.

VENTAS'ın DX ısı pompalı ısı geri kazanım ürünlerinde de kapasiteye göre farklı basınç değerleri bulunmaktadır. Örneğin katalogdaki VHRV DX modellerinde dış statik basınç yaklaşık 160–270 Pa arasında değişmektedir.

Bu veriler önemli bir noktayı gösterir:

VENTAS'ta her ısı geri kazanım cihazının statik basıncı aynı değildir. Cihaz seçimi proje çalışma noktasına göre yapılmalıdır.

VENTAS VHRV Seçiminde Hangi Değerler Birlikte Kontrol Edilmelidir?

Projeye uygun VENTAS ısı geri kazanım cihazı belirlenirken sadece m³/h ve Pa değerleri de tek başına yeterli değildir.

Aşağıdaki kriterlerin birlikte değerlendirilmesi gerekir:

• gerekli taze hava debisi,
• egzoz hava debisi,
• dış statik basınç,
• fan teknolojisi,
• fan güç tüketimi,
• SFP değeri,
• filtre sınıfı,
• filtre basınç kaybı,
• eşanjör verimi,
• ses seviyesi,
• kanal sistemi,
• varsa ısıtıcı veya soğutucu batarya,
• susturucu,
• motorlu damper,
• otomasyon ve fan hız kontrolü.

VENTAS VHRV-C ve VHRV-R teknik tablolarında hava debisi, dış statik basınç, ısı geri kazanım verimi, SFP, elektrik tüketimi ve ses seviyesi gibi değerlerin birlikte verilmesi de cihaz seçiminin çok kriterli yapılması gerektiğini göstermektedir.

SFP Nedir ve Statik Basınçla İlişkisi Nedir?

SFP, Specific Fan Power – Özgül Fan Gücü kavramıdır.

Basit ifadeyle havalandırma sisteminde belirli miktarda havayı hareket ettirmek için fanların ne kadar güç kullandığını değerlendirmeye yardımcı olan bir göstergedir.

Kanal basınç kayıpları gereksiz şekilde yükseldikçe fanların bu direnci yenmek için harcadığı enerji de artabilir.

Bu nedenle enerji verimli bir sistemde sadece yüksek verimli eşanjör değil, düşük dirençli kanal tasarımı ve doğru fan seçimi de önemlidir.

VENTAS teknik tablolarında VHRV-C ve VHRV-R modelleri için SFP değerlerinin ayrıca verilmesi fan enerji performansının ürün seçimindeki önemini göstermektedir.

Statik Basınç Hesabında En Sık Yapılan Hatalar

Isı geri kazanım cihazı seçiminde yapılan bazı hatalar sistem devreye alındığında hava debisi problemlerine neden olabilir.

Sadece m³/h Değerine Göre Cihaz Seçmek

En yaygın hatadır.

Cihaz hava debisi uygun görünse bile dış statik basıncı kanal sisteminin ihtiyacını karşılamıyorsa istenilen hava miktarı elde edilemeyebilir.

Filtre Basınç Kaybını Dikkate Almamak

Özellikle daha yüksek sınıf filtre sonradan eklendiğinde fan çalışma noktası değişebilir.

Susturucu ve Damperleri Hesaba Katmamak

Sistem tasarımında sonradan eklenen her ekipman ilave basınç kaybı oluşturabilir.

Kanal Kesitini Gereğinden Küçük Seçmek

Kanal ölçüsünü küçültmek hava hızını ve basınç kaybını artırabilir.

Gereğinden Büyük Fan Seçmek

Bu durumda ise enerji tüketimi ve ses seviyesi gereksiz yere artabilir.

Statik Basınç Ölçümü Devreye Almada Kontrol Edilmeli mi?

Evet.

Proje hesabının sahadaki gerçek uygulamayla karşılaştırılması önemlidir.

Montaj tamamlandıktan sonra uygun ölçüm yöntemleriyle hava debileri ve sistem basınçları kontrol edilebilir.

Bu kontroller;

• yanlış damper ayarını,
• tıkanmış filtreyi,
• hatalı kanal bağlantısını,
• fazla kanal direncini,
• yetersiz fan çalışma noktasını

tespit etmeye yardımcı olabilir.

Özellikle büyük ticari projelerde hava balansı ve devreye alma, ısı geri kazanım sisteminin tasarım değerlerine ulaşması açısından önemli bir aşamadır.

VENTAS Isı Geri Kazanım Cihazı Seçimi ve Tetra Elektromekanik

Isı geri kazanım cihazlarında doğru ürün seçimi yalnızca katalogdan kapasite seçmek değildir.

Özellikle hava debisi ile dış statik basıncın birlikte değerlendirilmesi, sistemin sahada beklenen performansı sağlayabilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Tetra Elektromekanik, VENTAS'ın 12 yıllık İstanbul Anadolu Yakası bölge bayisi olarak VENTAS ısı geri kazanım ürün grubunda ürün seçimi, teknik değerlendirme ve proje desteği sağlamaktadır.

VENTAS ısı geri kazanım cihazı seçiminde;

• ihtiyaç duyulan hava debisinin belirlenmesi,
• kanal basınç kayıplarının değerlendirilmesi,
• uygun dış statik basıncın belirlenmesi,
• uygun VENTAS VHRV modelinin seçilmesi,
• fan çalışma noktasının değerlendirilmesi,
• filtre ve aksesuar seçimi,
• susturucu ve damper etkilerinin değerlendirilmesi,
• teknik ürün dokümanlarının hazırlanması,
• teklif ve ürün tedariği

konularında Tetra Elektromekanik ile iletişime geçebilirsiniz.

Amaç yalnızca yeterli m³/h değerine sahip bir cihaz satmak değil, projenin gerçek debi ve basınç ihtiyacına uygun VENTAS çözümünü belirlemektir.

Sonuç

Isı geri kazanım cihazı seçiminde en sık yapılan yanlışlardan biri sadece hava debisine bakmaktır.

Oysa cihazın gerçekten ihtiyaç duyulan taze havayı sağlayabilmesi için fanın kanal sistemindeki toplam direnci de yenebilmesi gerekir.

Bu nedenle:

Hava debisi (m³/h) + dış statik basınç (Pa) + fan performansı + kanal basınç kaybı

birlikte değerlendirilmelidir.

Statik basınç yetersiz olduğunda hava debisi düşebilir ve mahaller yeterli taze hava alamayabilir. Gereğinden yüksek fan basıncı ise elektrik tüketimini ve ses seviyesini artırabilir.

Doğru çözüm, en yüksek Pa değerine sahip cihazı seçmek değil, projenin gerçek çalışma noktasına uygun cihazı seçmektir.

VENTAS'ın VHRV-C, VHRV-R ve diğer ısı geri kazanım ürünlerinde farklı hava debisi ve statik basınç değerlerinin sunulması, cihaz seçiminin proje bazında yapılmasına olanak sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Isı Geri Kazanım Cihazında Statik Basınç Nedir?

Statik basınç, fanın kanal, filtre, dirsek, susturucu, damper ve diğer sistem elemanlarının oluşturduğu hava direncini yenebilmesi için gerekli basıncı ifade eder.

Statik Basınç Hangi Birimle Ölçülür?

Havalandırma sistemlerinde statik basınç çoğunlukla Pascal (Pa) cinsinden ifade edilir.

Isı Geri Kazanım Cihazı Seçerken m³/h Değeri Yeterli midir?

Hayır. Hava debisi ile birlikte dış statik basınç mutlaka değerlendirilmelidir. Aynı m³/h kapasitesindeki iki cihaz farklı fan performanslarına sahip olabilir.

Statik Basınç Yetersiz Olursa Ne Olur?

Fan kanal direncini yenemediği için gerçek hava debisi projede hesaplanan değerin altına düşebilir. Bu durumda mahalde yetersiz taze hava oluşabilir.

Yüksek Statik Basınç Her Zaman Daha İyi midir?

Hayır. Gereğinden yüksek fan basıncı enerji tüketimini, hava hızını ve ses seviyesini artırabilir. Cihaz proje ihtiyacına göre seçilmelidir.

Kirli Filtre Statik Basıncı Etkiler mi?

Evet. Filtre kirlendikçe oluşturduğu basınç kaybı artabilir. Bu nedenle hava debisi düşebilir veya fan enerji tüketimi yükselebilir.

Kanal Çapı Statik Basıncı Etkiler mi?

Evet. Gereğinden küçük kanal kesitleri yüksek hava hızlarına ve daha fazla basınç kaybına yol açabilir.

VENTAS VHRV Serilerinin Statik Basıncı Aynı mı?

Hayır. VENTAS'ın farklı VHRV modellerinde kapasite ve kullanım amacına göre farklı dış statik basınç değerleri bulunmaktadır. Örneğin VHRV-C modellerinde kapasiteye bağlı farklı Pa değerleri bulunurken VHRV-R rotorlu modellerinin katalog çalışma noktalarında 300 Pa dış statik basınç belirtilmektedir.

VENTAS Isı Geri Kazanım Cihazı Seçiminde Kimden Destek Alabilirim?

Tetra Elektromekanik, VENTAS'ın 12 yıllık İstanbul Anadolu Yakası bölge bayisidir. Projenizin hava debisi ve statik basınç ihtiyacına uygun VENTAS ısı geri kazanım cihazının belirlenmesi, teknik ürün seçimi ve teklif için Tetra Elektromekanik ile iletişime geçebilirsiniz.