Fancoil Seçiminde Basınç Kaybı Nedir?

Fancoil seçiminde genellikle ilk olarak ısıtma kapasitesi, soğutma kapasitesi ve hava debisi incelenir. Ancak profesyonel bir seçim yapılabilmesi için bunların yanında basınç kaybının da mutlaka değerlendirilmesi gerekir.

Burada önemli bir ayrım vardır.

Fancoil sistemlerinde “basınç kaybı” denildiğinde iki farklı taraf söz konusu olabilir:

Su tarafı basınç kaybı: Suyun fancoil serpantininden geçerken karşılaştığı hidrolik dirençtir.

Hava tarafı basınç kaybı: Havanın kanal, filtre, damper, menfez ve diğer hava dağıtım elemanlarından geçerken karşılaştığı dirençtir.

Bu iki kavram birbirleriyle ilişkili olsa da aynı şey değildir.

Özellikle fancoil kataloglarında belirtilen water pressure drop / su basınç kaybı, cihazın bağlı olduğu pompa ve hidronik sistemin tasarımında son derece önemlidir.

Fancoilde Su Tarafı Basınç Kaybı Nedir?

Fancoil serpantininin içerisinde bakır borular bulunur. Isıtma veya soğutma suyu bu boruların içerisinden geçerken boru yüzeyiyle sürtünür ve dönüşler, bağlantılar ile serpantin geometrisi nedeniyle hidrolik dirençle karşılaşır.

Bu direnç sonucunda suyun serpantin girişindeki basıncı ile çıkışındaki basıncı arasında fark oluşur.

İşte bu fark:

Fancoil su tarafı basınç kaybı

olarak adlandırılır.

Teknik kataloglarda genellikle:

• kPa,
• Pa,
• mSS

gibi basınç birimleriyle karşılaşılabilir.

Fancoil ürün seçim tablolarında özellikle kPa yaygın kullanılan değerlerden biridir.

Basınç Kaybı Neden Oluşur?

Su bir borudan veya serpantinden geçerken tamamen dirençsiz hareket etmez.

Akışkan;

• boru iç yüzeyi,
• serpantin boruları,
• dirsekler,
• kolektörler,
• bağlantı noktaları,
• vanalar

nedeniyle dirençle karşılaşır.

Ayrıca suyun debisi arttıkça sistem içerisindeki hız değişir ve basınç kaybı da genellikle artar.

Bu nedenle fancoil seçim tablolarındaki:

Su Debisi – Basınç Kaybı

değerleri birlikte değerlendirilmelidir.

Fancoil Su Debisi ile Basınç Kaybı Arasındaki İlişki

Fancoilin ısıtma veya soğutma kapasitesini sağlayabilmesi için serpantinden belirli miktarda su geçirilmesi gerekir.

Örneğin bir fancoilin seçim noktasında:

Su debisi: 0,85 m³/h

ve

Serpantin basınç kaybı: 24 kPa

olduğunu varsayalım.

Buradaki 24 kPa değeri, belirtilen çalışma koşullarındaki su debisinde serpantinin oluşturduğu hidrolik direnci ifade eder.

Ancak su debisi değişirse basınç kaybı da değişir.

Genel olarak:

Su debisi arttıkça → basınç kaybı artar.

Bu artış doğrusal olmak zorunda değildir. Bu nedenle farklı çalışma noktalarında kesin değerler üretici teknik verilerinden veya seçim yazılımından kontrol edilmelidir.

Basınç Kaybı ile Fancoil Kapasitesi Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır?

Fancoilin ısıtma ve soğutma kapasitesi serpantinden geçen su miktarıyla ilişkilidir.

Örneğin projede belirlenen su debisi sağlanamıyorsa serpantinin gerçek çalışma şartları değişebilir.

Bunun sonucunda cihaz katalogda belirtilen tasarım kapasitesine ulaşamayabilir.

Basitleştirilmiş olarak:

Yetersiz su debisi → serpantin performansının değişmesi → kapasitenin düşmesi

sonucunu doğurabilir.

Dolayısıyla fancoil için doğru kapasitede cihaz seçmek tek başına yeterli değildir.

Hidronik sistemin de cihazın ihtiyaç duyduğu su debisini sağlayabilmesi gerekir.

Fancoil Basınç Kaybı Pompa Seçimini Nasıl Etkiler?

Fancoil basınç kaybının en önemli olduğu alanlardan biri sirkülasyon pompası seçimidir.

Pompanın görevi yalnızca sisteme su göndermek değildir.

Pompa aynı zamanda sistem içerisindeki hidrolik dirençleri yenebilmelidir.

Bir fancoil tesisatında pompanın karşılaşacağı dirençler arasında:

• borular,
• dirsekler,
• vanalar,
• balans vanaları,
• kontrol vanaları,
• filtreler,
• kolektörler,
• fancoil serpantinleri

bulunabilir.

Dolayısıyla pompa basma yüksekliği hesabında fancoil serpantinlerinin basınç kaybı da dikkate alınmalıdır.

Örnek Bir Fancoil Basınç Kaybı Hesabı

Basitleştirilmiş bir örnek üzerinden ilerleyelim.

Kritik devrede aşağıdaki basınç kayıplarının bulunduğunu varsayalım:

Bu örnekte kritik devrede yaklaşık 80 kPa toplam basınç kaybı oluşmaktadır.

Yaklaşık dönüşümle:

10 kPa ≈ 1,02 mSS

olduğundan,

80 kPa ≈ 8,2 mSS

olarak düşünülebilir.

Ancak gerçek pompa hesabı yapılırken sistemin tamamı ve kritik devre değerlendirilmelidir.

Her Fancoilin Basınç Kaybı Aynı mıdır?

Hayır.

Aynı kapasite sınıfındaki iki farklı fancoilin bile serpantin tasarımına bağlı olarak farklı basınç kayıpları olabilir.

Basınç kaybını etkileyebilecek faktörler arasında:

• serpantin boru çapı,
• serpantin sıra sayısı,
• devreleme yapısı,
• su debisi,
• cihaz kapasitesi,
• 2 borulu veya 4 borulu tasarım,
• çalışma sıcaklıkları

bulunur.

Bu nedenle fancoil seçiminde yalnızca kapasite tablosuna bakılmamalı, water pressure drop değerleri de kontrol edilmelidir.

2 Borulu Fancoilde Basınç Kaybı

2 borulu fancoil sistemlerinde aynı serpantin mevsime göre ısıtma veya soğutma amacıyla kullanılabilir.

Sistem genel olarak:

Gidiş → Fancoil Serpantini → Dönüş

şeklindedir.

Cihaz seçiminde serpantinin proje debisindeki basınç kaybı belirlenir ve hidronik hesapta dikkate alınır.

4 Borulu Fancoilde Basınç Kaybı

4 borulu fancoillerde genellikle ısıtma ve soğutma için ayrı devreler bulunur.

Bu nedenle cihaz üzerinde:

Soğutma serpantini

ve

Isıtma serpantini

ayrı ayrı değerlendirilebilir.

Her serpantinin:

• su debisi,
• giriş/çıkış sıcaklığı,
• kapasitesi,
• basınç kaybı

farklı olabilir.

Dolayısıyla 4 borulu bir sistemde tek bir basınç kaybı değerine bakmak yeterli değildir.

Isıtma ve soğutma devreleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Fancoil Basınç Kaybı Çok Yüksek Olursa Ne Olur?

Yüksek basınç kaybı sistem açısından daha fazla pompa basma yüksekliği gerektirebilir.

Bu durum:

• pompa enerji tüketiminin artmasına,
• sistem balansının zorlaşmasına,
• kontrol vanası otoritesinin değişmesine,
• bazı devrelerde yetersiz debiye,
• pompanın farklı çalışma noktasına geçmesine

neden olabilir.

Ancak “düşük basınç kaybı her zaman daha iyidir” demek de doğru değildir.

Cihazın serpantin geometrisi kapasite ve ısı transferi açısından tasarlanmıştır.

Asıl amaç:

Proje debisinde kabul edilebilir basınç kaybına sahip ve gerekli kapasiteyi sağlayan cihazı seçmektir.

Basınç Kaybı Çok Düşük Olursa Daha İyi midir?

Her zaman değil.

Fancoil seçimi tek bir parametre üzerinden yapılmamalıdır.

Örneğin iki cihazdan biri daha düşük serpantin basınç kaybına sahip olabilir ancak:

• kapasitesi düşük olabilir,
• hava debisi farklı olabilir,
• ses seviyesi yüksek olabilir,
• cihaz ölçüleri uygun olmayabilir,
• çalışma sıcaklıklarında yeterli kapasiteyi sağlayamayabilir.

Bu nedenle doğru seçim:

Kapasite + Su Debisi + Basınç Kaybı + Hava Debisi + Statik Basınç + Ses Seviyesi

birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır.

Statik Basınç ile Basınç Kaybı Aynı Şey midir?

Hayır. Bu iki kavram fancoil seçiminde sıkça karıştırılır.

Önceki blog konumuzdaki statik basınç, özellikle gizli tavan tipi fancoilin fanının kanal sistemindeki hava direncini yenebilmesiyle ilgilidir.

Su tarafı basınç kaybı ise suyun serpantin içerisinden geçerken karşılaştığı hidrolik dirençtir.

Kısaca:

Bu ayrım profesyonel fancoil seçiminde oldukça önemlidir.

Fancoilin Hava Tarafındaki Basınç Kaybı Nedir?

Fancoil sisteminin yalnızca su tarafında basınç kaybı oluşmaz.

Hava tarafında da:

Kanal → Dirsek → Damper → Fleksibl Kanal → Plenum → Menfez

boyunca hava hareket ederken basınç kayıpları meydana gelir.

Örneğin:

Kanal: 20 Pa

Dirsekler: 15 Pa

Damper: 10 Pa

Menfez: 15 Pa

Diğer elemanlar: 10 Pa

olduğunu düşünelim.

Toplam:

70 Pa

hava tarafı sistem direnci oluşabilir.

Bu durumda gizli tavan tipi fancoilin gerekli hava debisini yaklaşık bu harici statik basınç koşulunda sağlayabilmesi gerekir.

İşte bu nedenle basınç kaybı ve statik basınç birbirini tamamlayan kavramlardır.

Sistem basınç kaybı oluşturur; fan ise bu direnci yenmek için gerekli basıncı sağlar.

Fancoil Basınç Kaybı ile Enerji Verimliliği Arasındaki İlişki

Basınç kaybı yalnızca mekanik tesisat hesabını değil, enerji tüketimini de etkileyebilir.

Hidronik sistemde gereksiz yüksek direnç oluşması durumunda pompanın daha yüksek basma yüksekliğinde çalışması gerekebilir.

Aynı şekilde hava tarafındaki gereksiz yüksek dirençler de fanın çalışma şartlarını olumsuz etkileyebilir.

Bu nedenle enerji verimli bir fancoil sisteminde yalnızca yüksek verimli cihaz kullanmak yeterli değildir.

Sistemin toplam direncinin de doğru tasarlanması gerekir.

Örneğin gereğinden küçük boru çapları su hızını ve basınç kaybını artırabilir.

Benzer şekilde gereğinden küçük hava kanalları hava hızını ve kanal basınç kaybını yükseltebilir.

Balanslama Fancoil Sistemlerinde Neden Önemlidir?

Çok sayıda fancoilin bulunduğu sistemlerde her cihazın ihtiyacı olan su debisini alması gerekir.

Örneğin aynı sistem üzerinde 50 adet fancoil bulunduğunu düşünelim.

Pompa suyu en kolay yoldan dolaştırma eğilimindedir. Hidrolik dirençleri farklı olan devrelerde debi dağılımı tasarım değerlerinden sapabilir.

Pompa dairesine yakın bazı fancoiller fazla debi alırken uzak veya yüksek dirençli devrelerdeki cihazlar yetersiz debi alabilir.

Bu nedenle sistemlerde:

• balans vanaları,
• dinamik balans vanaları,
• PICV tipi kontrol vanaları,
• uygun boru çaplandırması,
• doğru pompa seçimi

gibi yöntemler kullanılabilir.

Amaç her fancoilin tasarım debisini almasını sağlamaktır.

Kirli Filtre Basınç Kaybını Etkiler mi?

Evet, fakat burada söz konusu olan hava tarafındaki dirençtir.

Filtre zaman içerisinde toz ve partiküllerle doldukça havanın geçişine karşı oluşturduğu direnç artabilir.

Bunun sonucunda:

Filtre kirlenir → hava tarafı basınç kaybı artar → hava debisi azalabilir → cihaz performansı etkilenebilir.

Bu nedenle düzenli filtre temizliği yalnızca iç hava kalitesi açısından değil, cihazın hava performansı açısından da önemlidir.

VENTAS Fancoil Seçiminde Basınç Kaybı

VENTAS fan coil ürünlerinin proje şartlarına uygun seçiminde yalnızca nominal ısıtma ve soğutma kapasitesine bakılmamalıdır.

Özellikle:

• su debisi,
• serpantin basınç kaybı,
• hava debisi,
• statik basınç,
• fan kademesi,
• ses seviyesi,
• 2/4 borulu sistem yapısı

birlikte değerlendirilmelidir.

VENTAS ürün gamındaki farklı fancoil serileri proje ihtiyacına göre değerlendirilebilir.

VENTAS VFC-GT Orta Statik Basınçlı Gizli Tavan Tipi

Kanal bağlantılı gizli tavan uygulamalarında hava tarafındaki sistem direnci dikkate alınarak seçilmesi gereken çözümlerden biridir.

VENTAS VFC-YB Yüksek Statik Basınçlı Gizli Tavan Tipi

Daha yüksek kanal direncine sahip projelerde değerlendirilmek üzere yüksek statik basınç karakteristiğine sahip fancoil çözümüdür.

VENTAS VFC-GD Gizli Döşeme Tipi

Mimari ihtiyaçlara göre döşeme tipi gizli uygulamalarda değerlendirilebilir.

VENTAS VFC-KD Kasetli Döşeme Tipi

Döşeme tipi uygulamalarda farklı mimari ve mekanik ihtiyaçlara yönelik alternatiflerden biridir.

Hangi cihaz tipi seçilirse seçilsin serpantin su debisi ve basınç kaybı değerleri gerçek proje şartlarına göre kontrol edilmelidir.

Fancoil Seçiminde Hangi Değerler Birlikte Kontrol Edilmelidir?

Profesyonel bir fancoil seçim tablosunda birbirinden bağımsız düşünülmemesi gereken temel değerler şunlardır:

Bu nedenle doğru fancoil seçimi aslında tek bir ürün kodunun bulunmasından çok daha kapsamlı bir mühendislik çalışmasıdır.

Tetra Elektromekanik ile VENTAS Fancoil Seçimi

Tetra Elektromekanik olarak VENTAS fancoil çözümlerinde cihaz seçimini yalnızca katalogdaki nominal kapasite üzerinden değerlendirmek yerine sistemin bütününü dikkate alan bir yaklaşım benimsiyoruz.

Proje seçiminde;

mahal yükü → kapasite → hava debisi → statik basınç → su debisi → serpantin basınç kaybı → ses seviyesi

zincirinin birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

Özellikle büyük otel, ofis, konut ve ticari yapılarda çok sayıda fancoil aynı hidronik sistem üzerinde çalıştığı için cihazların su debileri ve basınç kayıpları pompa ve borulama tasarımını doğrudan etkileyebilir.

Tetra Elektromekanik; VENTAS fan coil ürünlerinin proje şartlarına uygun seçimi, teknik değerlendirmesi, tedariki ve mekanik tesisat çözüm süreçlerinde destek sağlamaktadır.

Sonuç: Fancoil Basınç Kaybı Küçük Bir Katalog Değeri Değildir

Fancoil seçim tablolarında yer alan basınç kaybı, bazen kapasite ve hava debisi değerlerinin yanında ikinci planda kalan bir teknik veri gibi görülebilir.

Oysa özellikle su tarafındaki serpantin basınç kaybı;

pompa seçimini, hidrolik balansı, su debisini, enerji tüketimini ve dolaylı olarak cihaz performansını

etkileyebilir.

Benzer şekilde hava tarafındaki basınç kayıpları da fancoilin ihtiyaç duyduğu statik basıncı belirler.

Bu nedenle doğru fancoil seçiminde temel yaklaşım:

Doğru kapasite + doğru hava debisi + doğru su debisi + uygun statik basınç + kabul edilebilir basınç kaybı + düşük ses seviyesi

olmalıdır.

VENTAS fancoil çözümleri, farklı mekanik tesisat ihtiyaçlarına yönelik ürün seçenekleriyle proje şartlarına göre değerlendirilebilir. Tetra Elektromekanik ise ürün seçiminden sistem değerlendirmesine ve tedariğe kadar projenin ihtiyaçlarına uygun çözümler sunmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Fancoil basınç kaybı nedir?

Fancoilde basınç kaybı, akışkanın sistem içerisindeki dirençleri aşarken uğradığı basınç düşümüdür. Su tarafında serpantin içerisindeki hidrolik direnci, hava tarafında ise kanal ve diğer hava dağıtım elemanlarının oluşturduğu direnci ifade edebilir.

Fancoil basınç kaybı hangi birimle gösterilir?

Su tarafındaki basınç kaybı çoğunlukla kPa ile belirtilir. Hava tarafında ise çoğunlukla Pa kullanılır.

Fancoil su basınç kaybı neden önemlidir?

Pompanın gerekli su debisini fancoil serpantininden geçirebilmesi için bu hidrolik direnci yenmesi gerekir. Bu nedenle pompa ve hidronik sistem hesabını etkiler.

Fancoilde su debisi arttıkça basınç kaybı artar mı?

Genel olarak evet. Debi arttıkça serpantin içerisindeki akış hızı ve hidrolik kayıplar artabilir. Kesin değer üretici performans tablolarından kontrol edilmelidir.

Statik basınç ile basınç kaybı aynı şey midir?

Hayır. Kanal ve ekipmanlar hava akışına karşı basınç kaybı oluşturur; fancoil fanının bu dirence karşı hava sağlayabilme performansı ise statik basınç açısından değerlendirilir. Su tarafındaki serpantin basınç kaybı ise hidronik sistemle ilgilidir.

Fancoil basınç kaybı pompa seçiminde dikkate alınır mı?

Evet. Kritik devrede bulunan fancoil serpantini, borular, vanalar, filtreler ve diğer elemanların basınç kayıpları pompa hesabında değerlendirilir.

2 borulu ve 4 borulu fancoillerde basınç kaybı aynı mıdır?

Zorunlu olarak aynı değildir. Özellikle 4 borulu cihazlarda ısıtma ve soğutma serpantinleri ayrı olduğundan her devrenin debisi ve basınç kaybı ayrı değerlendirilmelidir.

Fancoil seçerken basınç kaybı kaç kPa olmalıdır?

Tüm fancoiller için geçerli tek bir ideal değer yoktur. Kabul edilebilir değer; cihaz kapasitesi, su debisi, sistem tasarımı, pompa karakteristiği ve hidronik hesaplarla birlikte değerlendirilmelidir.

VENTAS fancoil seçiminde basınç kaybına bakılmalı mı?

Evet. VENTAS fancoil seçimi yapılırken kapasite ve hava debisinin yanında su debisi, serpantin basınç kaybı, statik basınç ve ses seviyesi gibi teknik parametrelerin birlikte değerlendirilmesi doğru seçim açısından önemlidir.

Fancoilde yüksek basınç kaybı enerji tüketimini artırabilir mi?

Evet. Sistemin toplam hidrolik direncinin artması pompanın daha yüksek basma yüksekliği sağlamasını gerektirebilir. Bu nedenle düşük enerji tüketimi hedeflenen sistemlerde borulama, vana seçimi, balanslama ve cihaz basınç kayıplarının birlikte optimize edilmesi önemlidir.