Fancoil ile VRF Sistemi Arasındaki Farklar | Hangisi Daha İyi?

Fancoil ile VRF Sistemi Arasındaki Farklar Nedir?

Bir binanın iklimlendirme sistemi seçilirken en sık karşılaştırılan çözümlerden ikisi fancoil sistemi ve VRF sistemidir. Her iki sistem de farklı mahallerin bağımsız sıcaklık kontrolünü sağlayabilir ve farklı tiplerde iç ünitelerle uygulanabilir. Ancak sistemlerin çalışma prensipleri birbirinden önemli ölçüde farklıdır.

En temel fark enerji taşıma yöntemidir.

Fancoil sistemlerinde, merkezi bir chiller, ısı pompası veya kazan tarafından hazırlanan sıcak ya da soğuk su borular aracılığıyla fancoil ünitelerine gönderilir.

VRF sistemlerinde ise dış ünitedeki kompresör sistemi tarafından kontrol edilen soğutucu akışkan doğrudan iç ünitelere gönderilir. ASHRAE, VRF sistemlerini bir dış ünite ile birden fazla iç ünite arasında soğutucu akışkan taşıyan, değişken kapasiteli doğrudan genleşmeli sistemler olarak tanımlamaktadır.

Dolayısıyla iki sistem dışarıdan benzer iç ünitelere sahip görünse bile mekanik altyapıları oldukça farklıdır.

Fancoil Sistemi Nasıl Çalışır?

Klasik hidronik fancoil sisteminin temelinde su ile enerji taşınması bulunur.

Soğutma uygulamasında merkezi chiller veya uygun bir ısı pompası tarafından hazırlanan soğuk su borular üzerinden fancoil serpantinine gönderilir. Mahal havası fan tarafından cihaz içerisine alınır, serpantin üzerinden geçirilerek soğutulur ve tekrar ortama verilir.

Isıtma modunda ise aynı prensip sıcak suyla uygulanır.

Bir fancoil ünitesinin temel bileşenleri arasında;

• fan,
• serpantin,
• filtre,
• yoğuşma tavası,
• kontrol vanaları,
• termostat ve kontrol ekipmanları

bulunabilir.

ASHRAE'ye göre fancoil üniteleri farklı yatay, dikey, açık veya gizli montaj biçimlerinde kullanılabilir ve tasarıma bağlı olarak sıcaklık kontrolü, hava dağıtımı, filtrasyon ve bazı uygulamalarda havalandırma işlevlerine katkı sağlayabilir.

VRF Sistemi Nasıl Çalışır?

VRF, Variable Refrigerant Flow, yani değişken soğutucu akışkan debisi anlamına gelir.

Fancoil sistemindeki su devresi yerine VRF sisteminde soğutucu akışkan dolaştırılır.

Sistem genel olarak;

VRF dış ünitesi → soğutucu akışkan borulaması → VRF iç üniteleri

şeklinde çalışır.

Değişken hızlı veya değişken kapasiteli kompresör teknolojisi sayesinde sistem, ihtiyaç duyulan kapasiteye göre soğutucu akışkan miktarını kontrol edebilir. Bir dış ünite veya dış ünite grubu çok sayıda iç üniteyle çalışabilir.

Bu özellik VRF sistemlerinin özellikle kısmi yüklerde kapasitesini mahal ihtiyacına göre ayarlayabilmesini sağlar.

Fancoil ve VRF Arasındaki En Temel Fark

İki sistem arasındaki fark tek cümleyle şöyle açıklanabilir:

Fancoil sisteminde çoğunlukla su, VRF sisteminde ise soğutucu akışkan bina içerisinde enerji taşıyıcısı olarak kullanılır.

Bu fark sistem tasarımından bakım yöntemine kadar birçok konuyu etkiler.

Özellik	Fancoil Sistemi	VRF Sistemi
Enerji taşıyıcı	Sıcak / soğuk su	Soğutucu akışkan
Merkezi ekipman	Chiller, ısı pompası ve/veya kazan	VRF dış ünitesi
İç ünite	Fancoil	DX VRF iç ünitesi
Dağıtım	Hidronik borulama	Soğutucu akışkan borulaması
Pompa ihtiyacı	Genellikle vardır	Ana dağıtım için su pompası gerekmez
Mahal kontrolü	Yapılabilir	Yapılabilir
Eş zamanlı ısıtma-soğutma	4 borulu sistemle yapılabilir	Heat recovery VRF ile yapılabilir
Merkezi tesisata entegrasyon	Çok güçlü	Sistem yapısına bağlı
Bakım yaklaşımı	Hidronik + mekanik	Soğutma devresi + elektronik kontrol
Büyük tesislerde kullanım	Çok uygun	Projeye göre değerlendirilir

Fancoil ile VRF Sisteminin Borulama Farkı

Fancoil Sisteminde Su Boruları Kullanılır

Fancoil sisteminde sıcak ve/veya soğuk su cihazlara borular aracılığıyla taşınır.

Sistemin tasarımına göre;

2 borulu fancoil sistemi veya
4 borulu fancoil sistemi

kullanılabilir.

Bunun yanında pompa grupları, balans vanaları, kontrol vanaları, kolektörler ve diğer hidronik ekipmanlar sistemin önemli parçalarını oluşturabilir.

VRF Sisteminde Soğutucu Akışkan Boruları Kullanılır

VRF sisteminde ise dış ünite ile iç üniteler arasında soğutucu akışkan dolaşır.

Bu nedenle VRF tasarımında;

boru çapları, toplam boru uzunluğu, kot farkları, branşmanlar ve üreticinin izin verdiği soğutucu akışkan borulama sınırları kritik hale gelir.

ASHRAE de VRF performans değerlendirmelerinde soğutucu akışkan boru uzunluklarından kaynaklanan kayıpların dikkate alınması gerektiğini belirtmektedir.

Fancoil ve VRF Enerji Verimliliği Karşılaştırması

“Fancoil mi VRF mi daha az enerji harcar?” sorusuna her proje için geçerli tek bir cevap vermek doğru değildir.

Çünkü enerji tüketimini yalnızca terminal cihaz belirlemez.

Fancoil sisteminde;

• chiller veya ısı pompası verimi,
• pompa verimi,
• su sıcaklıkları,
• EC fan motorları,
• modülasyonlu vanalar,
• hidrolik dengeleme,
• otomasyon

toplam performansı etkiler.

ASHRAE'nin fancoil araştırmalarında EC motor ve modülasyonlu vana kullanımının yük takibi üzerinden enerji verimliliği ve termal konfor potansiyelini geliştirebildiği belirtilmektedir.

VRF tarafında ise değişken kapasiteli kompresörler yük ihtiyacına göre kapasiteyi modüle eder. Bu özellik özellikle kısmi yük çalışma koşullarında önemli bir avantaj sağlayabilir.

Dolayısıyla yalnızca “VRF daha verimli” veya “fancoil daha verimli” şeklinde genel bir hüküm yerine binanın yıllık yük profiline göre enerji analizi yapılmalıdır.

Fancoil ile VRF Sisteminde Isıtma ve Soğutma Farkı

Bu konu sistem seçiminde oldukça önemlidir.

2 Borulu Fancoil Sistemi

İki borulu sistemde genel olarak sistem belirli bir anda sıcak veya soğuk suyla çalışır.

Dolayısıyla bütün sistemin çalışma modu merkezi olarak belirlenebilir.

Bu çözüm daha basit ve ekonomik olabilir ancak geçiş mevsimlerinde esnekliği sınırlıdır.

4 Borulu Fancoil Sistemi

Dört borulu fancoil sisteminde sıcak ve soğuk su için ayrı devreler bulunur.

Bu sayede bir mahal soğutulurken başka bir mahal ısıtılabilir.

Özellikle;

oteller, hastaneler, lüks rezidanslar ve farklı cephelere sahip büyük ofis yapılarında bu özellik önemli bir konfor avantajıdır.

Heat Pump VRF Sistemi

Standart heat pump VRF sisteminde iç üniteler bağımsız sıcaklık set değerlerine sahip olsa da aynı soğutucu akışkan devresindeki üniteler genel olarak aynı anda ısıtma veya soğutma modunda çalışır.

Heat Recovery VRF Sistemi

Isı geri kazanımlı VRF sistemleri ise farklı zonlarda aynı anda ısıtma ve soğutma gerçekleştirebilir.

Dahası, soğutulan bir mahalden alınan ısının ısıtma ihtiyacı bulunan başka bir mahalde kullanılabilmesi mümkündür. Bu, heat recovery VRF sistemlerinin önemli avantajlarından biridir.

Fancoil mi VRF mi Daha Konforludur?

Her iki sistemle de yüksek seviyede iç ortam konforu sağlanabilir.

Asıl belirleyici;

doğru projelendirme ve doğru cihaz seçimidir.

Fancoil sisteminde cihaz kapasitesi, fan hızı, ses seviyesi, su giriş sıcaklığı ve hava debisi doğru seçilmelidir.

VRF sisteminde ise iç ünite kapasitesi, dış ünite kombinasyonu, borulama, kontrol algoritması ve çalışma koşulları önemlidir.

Her iki sistem de zon bazında sıcaklık kontrolüne olanak sağlayabilir.

Bu nedenle konfor açısından doğrudan “fancoil daha iyi” veya “VRF daha iyi” demek yerine proje gereksinimleri değerlendirilmelidir.

Fancoil ile VRF Sisteminde Taze Hava Nasıl Sağlanır?

Bu konu iki sistemde de sıklıkla yanlış anlaşılır.

Ne standart fancoil ne de standart VRF iç ünitesi tek başına her projede gerekli taze hava ihtiyacını karşıladığı varsayılarak tasarlanmalıdır.

Fancoil üniteleri çoğunlukla mahal havasını dolaştırarak şartlandırır. ASHRAE, fancoillerin havalandırma ihtiyacının düşük olduğu uygulamalarda yaygın kullanıldığını ve farklı uygulamalarda dış hava sağlayabilecek düzenlemelerin mümkün olduğunu belirtmektedir.

VRF sistemlerinde de proje gereksinimine göre ayrı bir taze hava sistemi gerekebilir; ASHRAE, VRF ile ayrı havalandırma sistemi kullanılan tasarımları ayrıca ele almaktadır.

Dolayısıyla özellikle otel, hastane, ofis, okul ve yoğun kullanılan ticari yapılarda taze hava sistemi ayrıca projelendirilmelidir.

Fancoil ile VRF Arasında Bakım Farkı

Fancoil sistemlerinde bakım ağırlıklı olarak;

filtre temizliği, fan kontrolü, serpantin temizliği, vana kontrolü, drenaj kontrolü ve hidronik sistem bakımı üzerinde yoğunlaşır.

Merkezi tarafta chiller, ısı pompası, kazan ve pompaların da periyodik bakımı gerekir.

VRF sisteminde ise iç ünite bakımının yanında soğutucu akışkan devresi, elektronik genleşme elemanları, sensörler, kontrol sistemi, kompresörler ve dış üniteler önem kazanır.

Bu nedenle iki sistemin servis ve bakım uzmanlığı da farklıdır.

Fancoil Sisteminin VRF'ye Göre Avantajları Nelerdir?

Fancoil sisteminin en önemli avantajlarından biri merkezi mekanik tesisat altyapısına kolay şekilde entegre edilebilmesidir.

Özellikle büyük yapılarda chiller, ısı pompası, kazan ve merkezi otomasyon altyapısıyla birlikte kapsamlı sistemler oluşturulabilir.

Ayrıca bina içerisinde enerji dağıtımının su üzerinden yapılması, bazı projelerde tasarım ve işletme açısından tercih sebebi olabilir.

Fancoil sisteminin öne çıktığı diğer noktalardan biri de 4 borulu sistem seçeneğidir. Bu yapı sayesinde yüksek konfor gerektiren yapılarda farklı mahaller aynı anda ısıtılıp soğutulabilir.

VRF Sisteminin Fancoile Göre Avantajları Nelerdir?

VRF sistemlerinin önemli avantajlarından biri merkezi chiller ve ana hidronik dağıtım pompa sistemine ihtiyaç duymadan çok sayıda bağımsız zon oluşturabilmesidir.

Değişken hızlı kompresör teknolojisi sayesinde kapasite ihtiyaca göre ayarlanabilir.

VRF ayrıca;

• modüler sistem yapısı,
• bağımsız zon kontrolü,
• farklı iç ünite seçenekleri,
• büyük merkezi hava kanallarına olan ihtiyacın azaltılabilmesi,
• heat recovery modellerinde ısı geri kazanımı

gibi avantajlar sağlayabilir. ASHRAE de VRF'nin değişken kapasite, bireysel zon kontrolü ve uygun sistemlerde eş zamanlı ısıtma-soğutma özelliklerini temel avantajlar arasında göstermektedir.

Fancoil mi VRF mi Daha Ekonomiktir?

Bu sorunun cevabı binanın büyüklüğüne ve kullanım şekline göre değişir.

Küçük ve orta ölçekli bazı projelerde VRF sistemi, merkezi chiller ve hidronik tesisat ihtiyacını azaltması nedeniyle ilk yatırım açısından avantajlı olabilir.

Buna karşılık büyük ölçekli yapılarda zaten merkezi sıcak ve soğuk su üretim altyapısı bulunuyorsa fancoil sistemi güçlü bir alternatif haline gelebilir.

Karşılaştırmada yalnızca cihaz fiyatı dikkate alınmamalıdır.

Toplam yatırım maliyeti = cihazlar + borulama + pompalar + merkezi ekipmanlar + otomasyon + elektrik altyapısı + taze hava sistemi + montaj

şeklinde değerlendirilmelidir.

Aynı şekilde işletme maliyetinde yıllık enerji tüketimi ve bakım giderleri birlikte incelenmelidir.

Otellerde Fancoil mi VRF mi?

Otel projeleri fancoil sistemlerinin en yaygın kullanım alanlarından biridir.

Özellikle 4 borulu fancoil sistemi, farklı odaların bağımsız sıcaklık taleplerini karşılamak açısından güçlü bir çözümdür.

Merkezi chiller ve kazan/ısı pompası altyapısına sahip büyük otellerde fancoil sistemi oldukça uygun olabilir.

VRF sistemleri de otel projelerinde kullanılabilir. Özellikle modülerlik ve bağımsız oda kontrolünün önemli olduğu projelerde değerlendirilebilir.

Büyük otellerde karar verirken oda sayısı, eş zamanlı yükler, sıcak kullanım suyu sistemi, taze hava, enerji merkezi, servis altyapısı ve işletme senaryosu birlikte değerlendirilmelidir.

Hastanelerde Fancoil mi VRF mi?

Hastane projelerinde konu yalnızca ısıtma ve soğutma değildir.

Hijyen, filtrasyon, taze hava, basınçlandırma, enfeksiyon kontrolü ve farklı mahal sınıfları gibi kriterler bulunur.

Bu nedenle ameliyathane, izolasyon odası veya özel klinik alanlar için yalnızca “fancoil mi VRF mi?” sorusuna göre sistem seçimi yapılması doğru değildir.

Fancoil sistemleri uygun alanlarda merkezi hidronik altyapının bir parçası olarak kullanılabilir; ancak hastanenin kritik mahallerinin havalandırma tasarımı ayrıca değerlendirilmelidir.

Ofislerde Fancoil mi VRF mi?

Her iki sistem de ofis projelerinde başarılı şekilde uygulanabilir.

Çok sayıda bağımsız ofisin bulunduğu yapılarda VRF'nin zon kontrolü ve modüler yapısı avantaj sağlayabilir.

Merkezi mekanik tesisat altyapısına sahip büyük iş merkezlerinde ise chiller + fancoil çözümü güçlü bir seçenek olabilir.

Özellikle yüksek katlı yapılarda seçim yapılırken sistem mimarisi, boru mesafeleri, enerji analizi, teknik hacimler ve bakım stratejisi birlikte incelenmelidir.

VENTAS Fancoil Sistemleri ile Merkezi İklimlendirme Çözümleri

VENTAS fancoil çözümleri, farklı proje gereksinimlerine göre merkezi sıcak ve soğuk su sistemleriyle birlikte değerlendirilebilir.

Projede;

• gizli tavan tipi,
• döşeme tipi,
• kaset tipi,
• yüksek statik basınçlı gizli tavan tipi

gibi farklı fancoil çözümlerinin değerlendirilmesi, mimari ve mekanik gereksinimlere uygun cihaz seçimini kolaylaştırır.

Özellikle merkezi chiller veya ısı pompası altyapısının bulunduğu otel, ofis, rezidans, ticari yapı ve benzeri projelerde fancoil sisteminin en önemli avantajlarından biri, merkezi üretim sistemi ile mahal bazlı kontrolü bir araya getirebilmesidir.

VENTAS ve Tetra Elektromekanik ile Fancoil Sistem Seçimi

Fancoil ile VRF karşılaştırmasında yalnızca iç ünite fiyatlarını karşılaştırmak doğru bir mühendislik yaklaşımı değildir.

Tetra Elektromekanik'in proje yaklaşımında fancoil çözümü değerlendirilirken;

• mahal ısı kazancı ve ısı kaybı,
• soğutma kapasitesi,
• ısıtma kapasitesi,
• giriş ve çıkış suyu sıcaklıkları,
• hava debisi,
• statik basınç,
• ses seviyesi,
• 2 veya 4 borulu sistem tercihi,
• chiller veya ısı pompası seçimi,
• pompa sistemi,
• kontrol ve otomasyon,
• taze hava ihtiyacı

bir bütün olarak değerlendirilmelidir.

VENTAS fancoil çözümlerinin Tetra Elektromekanik'in mekanik tesisat ve proje yaklaşımıyla birlikte ele alınması, yalnızca bir terminal cihaz seçmek yerine sistemin bütününün projeye uygun şekilde değerlendirilmesini sağlar.

Fancoil mi VRF mi? Hangisini Seçmeliyim?

Bu sorunun cevabı projenin özelliklerine bağlıdır.

Fancoil sistemi özellikle şu durumlarda güçlü bir alternatif olabilir:

Merkezi chiller veya ısı pompası kullanılacaksa, büyük ölçekli bir bina söz konusuysa, hidronik tesisat tercih ediliyorsa, 4 borulu bağımsız ısıtma-soğutma isteniyorsa veya merkezi mekanik sistem altyapısı bulunuyorsa.

VRF sistemi ise özellikle şu durumlarda avantajlı olabilir:

Modüler bir sistem isteniyorsa, merkezi hidronik sistem kurulmak istenmiyorsa, çok sayıda bağımsız zon bulunuyorsa, değişken kapasiteli DX çözümü tercih ediliyorsa veya heat recovery ile zonlar arasında enerji transferi hedefleniyorsa.

Son karar mutlaka binanın gerçek yük profiline ve toplam yaşam döngüsü maliyetine göre verilmelidir.

Sonuç: Fancoil ile VRF Arasındaki Temel Fark Nedir?

Fancoil ile VRF sistemi arasındaki en önemli fark, ısıtma ve soğutma enerjisinin bina içerisinde nasıl taşındığıdır.

Fancoil sistemi çoğunlukla sıcak ve soğuk su kullanan hidronik bir sistemdir.

VRF ise soğutucu akışkanın doğrudan iç ünitelere dağıtıldığı DX tabanlı değişken debili bir soğutucu akışkan sistemidir.

Her iki sistemin de avantajları vardır ve tek bir sistem bütün projeler için üstün değildir.

Büyük merkezi tesisatlar, oteller, yüksek konfor gerektiren projeler ve hidronik altyapıya sahip yapılarda fancoil sistemi güçlü bir çözüm olabilir.

Modülerlik, değişken kapasite ve bağımsız zon kontrolünün öne çıktığı projelerde ise VRF sistemi önemli avantajlar sağlayabilir.

Bu nedenle doğru soru “Fancoil mi daha iyi, VRF mi?” değil;

“Bu binanın yük profili, kullanım senaryosu ve mekanik altyapısı için hangi sistem daha doğru?”

olmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Fancoil ile VRF aynı sistem midir?

Hayır. Görünüş olarak benzer iç üniteler kullanılabilse de klasik hidronik fancoil sıcak veya soğuk suyla, VRF iç ünitesi ise doğrudan soğutucu akışkanla çalışır.

Fancoil mi VRF mi daha az elektrik tüketir?

Her proje için tek bir cevap yoktur. Binanın iklimi, yük profili, cihaz verimleri, kontrol sistemi, çalışma saatleri ve sistem tasarımı birlikte değerlendirilmelidir. ASHRAE de sistemlerin doğru enerji karşılaştırmasının ayrıntılı mühendislik verileriyle yapılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Fancoil sistemi chiller olmadan çalışır mı?

Evet. Fancoil için sıcak veya soğuk su uygun bir ısı pompası veya başka merkezi sıcak/soğuk su üretim sistemi tarafından da hazırlanabilir.

VRF sisteminde chiller bulunur mu?

Klasik hava kaynaklı VRF sisteminde merkezi chiller bulunmaz. Soğutucu akışkan dış ünite ile iç üniteler arasında dolaştırılır.

4 borulu fancoil aynı anda ısıtma ve soğutma yapabilir mi?

Uygun merkezi sıcak ve soğuk su altyapısıyla evet. Bir mahal ısıtılırken başka bir mahal soğutulabilir.

Her VRF sistemi aynı anda ısıtma ve soğutma yapabilir mi?

Hayır. Standart heat pump VRF sistemleri ile heat recovery VRF sistemleri arasında bu açıdan önemli fark vardır. Eş zamanlı ısıtma ve soğutma için uygun heat recovery sistem konfigürasyonu gerekir.

Oteller için fancoil mi VRF mi daha uygundur?

Her ikisi de kullanılabilir. Büyük merkezi enerji altyapısına sahip ve yüksek bağımsız oda konforu istenen otellerde 4 borulu fancoil sistemi güçlü bir seçenektir. Proje bazında yatırım ve işletme analizi yapılmalıdır.

Fancoil ve VRF taze hava sağlar mı?

Standart uygulamada her iki sistemde de taze hava ihtiyacı ayrıca değerlendirilmelidir. Projeye bağlı olarak klima santrali veya özel taze hava sistemiyle entegrasyon yapılabilir.

VENTAS fancoil sistemi hangi projelerde kullanılabilir?

Uygun ürün ve kapasite seçimiyle VENTAS fancoil çözümleri otel, ofis, rezidans, konut, hastane ve çeşitli ticari yapıların merkezi hidronik iklimlendirme sistemlerinde değerlendirilebilir.