Fancoil Fan Hızı Ne Anlama Gelir? Fan Kademeleri ve Performans | VENTAS
Fancoil Fan Hızı Ne Anlama Gelir?
Fancoil sistemlerinde kullanıcıların en sık karşılaştığı ayarlardan biri fan hızıdır. Duvar termostatlarında veya oda kontrol panellerinde düşük, orta ve yüksek gibi fan seçenekleri görülebilir. EC motorlu ve değişken devirli sistemlerde ise fan hızı daha hassas şekilde kontrol edilebilir.
Peki fancoil fan hızı gerçekte neyi değiştirir?
En basit ifadeyle fancoil fan hızı, cihazın içerisindeki fanın ne kadar hızlı döndüğünü ve serpantin üzerinden ne kadar hava geçirdiğini belirleyen çalışma parametresidir.
Fan devri yükseldikçe genel olarak daha fazla hava hareket ettirilebilir. Fan devri azaltıldığında ise hava debisi düşer.
Bu değişim yalnızca odada hissedilen hava miktarını etkilemez.
Fan hızı aynı zamanda;
hava debisi + kapasite + ses seviyesi + elektrik tüketimi + mahal konforu
ile doğrudan ilişkilidir.
Bu nedenle doğru fancoil seçiminde yalnızca cihazın maksimum kapasitesine değil, hangi fan hızında hangi performansı sağladığına bakmak gerekir.
Fancoil Fanı Ne İşe Yarar?
Fancoilin temel bileşenlerinden biri serpantin, diğeri fandır.
Merkezi sistemden gelen sıcak veya soğuk su serpantin içerisinde dolaşır. Ancak mahal havasının serpantin üzerinden geçirilmesi gerekir.
Bu görevi fan gerçekleştirir.
Soğutma Modunda
Soğuk su serpantinden geçerken fan mahal havasını cihaz içerisine çeker.
Hava soğuk serpantin yüzeyinden geçirilir, ısı transferi gerçekleşir ve soğutulan hava yeniden mahale gönderilir.
ısıtma Modunda
Sıcak su serpantinden geçer.
Fan mahal havasını sıcak serpantin üzerinden geçirerek havanın ısıtılmasına yardımcı olur ve şartlandırılmış hava tekrar ortama verilir.
Dolayısıyla fan motorunun görevi doğrudan soğuk veya sıcak üretmek değildir.
Fan, serpantin ile mahal havası arasındaki ısı transferinin gerçekleşmesi için gerekli hava hareketini sağlar.
Fancoil Fan Hızı Neyi Değiştirir?
Fan hızının değiştirilmesi fancoilin birçok çalışma parametresini etkileyebilir.
Bunların başında hava debisi gelir.
Ancak etkiler bununla sınırlı değildir.
| Fan Hızı Etkisi | Genel Sonuç |
|---|---|
| Hava debisi | Fan hızı arttıkça genellikle artar |
| Isıtma/soğutma performansı | Çalışma noktasına bağlı olarak değişir |
| Ses seviyesi | Yüksek hızlarda genellikle artar |
| Fan elektrik tüketimi | Fan hızı yükseldikçe artabilir |
| Hava hareketi | Yüksek hızda daha fazla hissedilebilir |
| Mahal konforu | Doğru hız seçimine bağlıdır |
| Kısmi yük performansı | Düşük/değişken hızlarda avantaj sağlanabilir |
Bu nedenle en yüksek fan hızı her zaman en doğru fan hızı değildir.
Fancoilde Düşük, Orta ve Yüksek Fan Hızı Ne Demektir?
Geleneksel AC motorlu fancoillerde üç fan kademesi oldukça yaygındır.
Bunlar genellikle:
Low – Medium – High
veya Türkçe olarak:
Düşük – Orta – Yüksek
şeklinde ifade edilir.
Düşük Fan Hızı
Düşük fan hızında cihaz daha düşük hava debisinde çalışır.
Bu çalışma modu özellikle mahal sıcaklığı set değerine yaklaştığında veya yüksek kapasite gerekmeyen durumlarda kullanılabilir.
Başlıca avantajı düşük hava hareketi ve uygun cihazlarda daha düşük ses seviyesidir.
Özellikle otel odaları ve yatak odalarında önemlidir.
Orta Fan Hızı
Orta kademe, kapasite ile akustik konfor arasında dengeli bir çalışma noktası sağlayabilir.
Birçok uygulamada normal işletme şartları için değerlendirilen fan kademelerinden biridir.
Ancak gerçek kapasite mutlaka üreticinin teknik tablosundan kontrol edilmelidir.
Yüksek Fan Hızı
Yüksek fan hızında cihaz daha yüksek hava debisi sağlayabilir.
Mahalin hızlı şekilde şartlandırılması veya yüksek ısıtma-soğutma yükünün karşılanması gereken durumlarda kullanılabilir.
Ancak yüksek hızda;
hava hareketi + fan elektrik tüketimi + ses seviyesi
de artabilir.
Bu nedenle cihazın sürekli yüksek fan hızında çalışması her zaman ideal değildir.
Fan Hızı Arttıkça Fancoilin Soğutma Kapasitesi Artar mı?
Genellikle hava debisinin yükselmesi serpantin ile hava arasındaki ısı transferini etkiler ve cihazın performansı değişir.
Bu nedenle fancoil üreticileri performans tablolarında farklı fan hızlarındaki kapasite değerlerini ayrı ayrı verebilir.
Ancak burada önemli bir hata yapılmamalıdır:
Fan hızı iki katına çıktığında kapasite de otomatik olarak iki katına çıkmaz.
Isı transferi;
- serpantin yapısı,
- su giriş sıcaklığı,
- su debisi,
- hava giriş sıcaklığı,
- hava debisi,
- nem koşulları
gibi birçok parametreye bağlıdır.
Dolayısıyla kapasite değişimi mutlaka cihazın üretici performans verilerinden değerlendirilmelidir.
Fan Hızı Arttıkça Isıtma Kapasitesi Artar mı?
Benzer prensip ısıtma modunda da geçerlidir.
Fan hızının yükselmesi serpantin üzerinden geçen hava miktarını artırabilir ve cihazın ısıtma performansını değiştirebilir.
Ancak gerçek kapasite;
sıcak su giriş sıcaklığı + su debisi + mahal hava sıcaklığı + fan hızı
birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.
Bu nedenle fancoil seçerken yalnızca cihaz modelinin yanında yazan maksimum kW değerine bakmak doğru değildir.
Fan Hızının Hava Debisine Etkisi Nedir?
Fan hızı ile en doğrudan ilişkili parametrelerden biri hava debisidir.
Hava debisi genellikle m³/h cinsinden ifade edilir.
Örneğin aynı fancoil farklı fan kademelerinde farklı hava debileri sağlayabilir.
Fan hızı yükseldiğinde daha fazla hava serpantin üzerinden geçirilir.
Ancak kanallı fancoillerde yalnızca fan hızı değil, sistemin dış statik basıncı da önemlidir.
Kanal, dirsek, filtre, damper ve menfezlerin oluşturduğu direnç gerçek hava debisini etkiler.
Fan Hızı Ses Seviyesini Nasıl Etkiler?
Fan hızının kullanıcı tarafından en kolay fark edilen etkilerinden biri sestir.
Fan daha yüksek devirde çalıştığında:
- fan kaynaklı mekanik ses,
- hava hareketi,
- kanal içerisindeki hava sesi,
- menfez çıkışındaki hava sesi
artabilir.
Bu nedenle otel odası, yatak odası ve toplantı salonu gibi akustik konforun önemli olduğu alanlarda cihazın yalnızca yüksek fan hızındaki kapasitesine göre seçilmesi doğru değildir.
Normal işletmede hangi fan hızında çalışacağı ve o hızdaki ses seviyesi mutlaka değerlendirilmelidir.
Fancoil Fan Hızı Enerji Tüketimini Etkiler mi?
Evet.
Fan motoru elektrik enerjisi tüketir ve çalışma hızı elektrik tüketimini etkileyebilir.
Özellikle değişken devirli ve EC motorlu sistemlerde mahal ihtiyacı azaldığında fan hızının düşürülmesi fan tarafındaki enerji tüketimini azaltmaya yardımcı olabilir.
Ancak her cihaz için sabit bir enerji tasarrufu yüzdesi vermek doğru değildir.
Gerçek tüketim;
motor teknolojisi + fan hızı + hava debisi + statik basınç + yıllık çalışma süresi
üzerinden değerlendirilmelidir.
AC Motorlu Fancoillerde Fan Hızı Nasıl Kontrol Edilir?
Geleneksel AC motorlu fancoillerde kademeli kontrol yaygındır.
Termostat üzerinde örneğin:
1 – Düşük
2 – Orta
3 – Yüksek
fan seçenekleri bulunabilir.
Kullanıcı fan hızını manuel seçebilir veya kontrol sistemine bağlı olarak termostat farklı kademeleri otomatik devreye alabilir.
Bu yapı sade ve birçok standart uygulama için yeterli bir çözümdür.
EC Motorlu Fancoillerde Fan Hızı Nasıl Kontrol Edilir?
EC motor teknolojisinin önemli avantajlarından biri daha hassas fan hızı kontrolüne uygun olmasıdır.
Uygun kontrol altyapısında fan yalnızca üç sabit hız arasında geçiş yapmak zorunda değildir.
Mahalin gerçek ihtiyacına göre fan devri daha hassas biçimde ayarlanabilir.
Örneğin oda set sıcaklığından çok uzaktaysa fan daha yüksek hızda çalıştırılabilir.
Oda hedef sıcaklığa yaklaştıkça fan hızı düşürülebilir.
Bu yaklaşım;
enerji verimliliği + akustik konfor + sıcaklık kontrolü
açısından avantaj sağlayabilir.
Değişken Devirli Fancoilde Fan Hızı Neden Önemlidir?
Değişken devirli fancoilin temel çalışma mantığı zaten fan hızının gerçek mahal yüküne göre değiştirilmesine dayanır.
Bir bina yıl boyunca sürekli maksimum tasarım yükünde çalışmaz.
Örneğin bir ofisin öğleden sonra yüksek soğutma ihtiyacı olabilirken sabah saatlerinde çok daha düşük kapasite yeterli olabilir.
Fan hızının bu değişime göre ayarlanabilmesi, cihazın kısmi yüklerde daha kontrollü çalışmasına yardımcı olur.
Bu nedenle modern HVAC tasarımında fan hızına yalnızca bir “konfor ayarı” olarak bakılmamalıdır.
Fan hızı aynı zamanda önemli bir enerji ve kontrol parametresidir.
Otellerde Fancoil Fan Hızı Neden Önemlidir?
Otel odaları fan hızının doğru belirlenmesinin en önemli olduğu alanlardan biridir.
Misafir odaya ilk girdiğinde yüksek soğutma veya ısıtma ihtiyacı bulunabilir.
Bu durumda fan yüksek hızda çalışabilir.
Ancak oda hedef sıcaklığa ulaştığında aynı yüksek fan hızının devam etmesi:
- gereksiz hava hareketine,
- daha yüksek fan sesine,
- gereksiz elektrik tüketimine
neden olabilir.
Bu nedenle otel odalarında düşük ve orta fan hızlarındaki cihaz performansı özellikle önemlidir.
Ofislerde Fancoil Fan Hızı Nasıl Belirlenir?
Ofislerde ısıl yük gün boyunca değişir.
Sabah saatlerinde düşük kullanıcı yoğunluğu bulunabilirken öğleden sonra:
- çalışan sayısı,
- bilgisayar yükü,
- aydınlatma,
- güneş kazancı
artabilir.
Bu durumda fan hızının mahal yüküne göre değiştirilmesi hem konfor hem enerji tüketimi açısından faydalı olabilir.
Özellikle EC motorlu ve değişken devirli sistemler bu tür değişken yük profillerinde önemli kontrol avantajları sağlayabilir.
Yüksek Fan Hızında Fancoil Kullanmak Zararlı mıdır?
Normal çalışma sınırları içerisinde yüksek fan hızının kullanılması cihaz için başlı başına zararlı değildir.
Yüksek fan kademesi zaten cihazın tasarlanmış çalışma noktalarından biridir.
Sorun, gereksiz yere sürekli yüksek fan hızının kullanılmasıdır.
Bu durumda daha fazla:
- hava hareketi,
- ses,
- fan elektrik tüketimi
oluşabilir.
Dolayısıyla amaç fanı mümkün olduğunca düşük hızda çalıştırmak da değildir.
Amaç mahal ihtiyacını karşılayan doğru fan hızını kullanmaktır.
Düşük Fan Hızı Her Zaman Daha İyi midir?
Hayır.
Düşük fan hızı daha sessiz ve fan enerjisi açısından avantajlı olabilir.
Ancak mahalin ısıtma veya soğutma yükü yüksekse düşük fan hızı gerekli kapasiteyi karşılamayabilir.
Bu nedenle yalnızca sessizlik amacıyla sürekli en düşük kademeyi kullanmak da doğru değildir.
Fancoil seçimindeki ideal yaklaşım:
gerekli kapasiteyi mümkün olan uygun hava debisi ve kabul edilebilir ses seviyesinde sağlamak
olmalıdır.
Fan Hızı ile Termostat Arasındaki İlişki Nedir?
Termostat mahal sıcaklığını ölçerek fancoilin çalışma ihtiyacını belirler.
Sisteme göre fan hızı kullanıcı tarafından manuel seçilebilir veya otomatik olarak kontrol edilebilir.
Otomatik sistemde örneğin sıcaklık farkı büyük olduğunda yüksek fan hızı kullanılabilir.
Set sıcaklığına yaklaşıldığında orta veya düşük fan hızına geçilebilir.
EC ve değişken devirli sistemlerde bu kontrol daha hassas hale getirilebilir.
Fancoil Fan Hızı ile 2 Borulu ve 4 Borulu Sistem Arasında Bağlantı Var mı?
Fan hızı ile boru sistemi farklı kavramlardır.
Fan hızı → hava tarafının kontrolüdür.
2/4 borulu sistem → su tarafının tasarımıdır.
Dolayısıyla hem 2 borulu hem de 4 borulu fancoiller farklı fan hızı kontrol sistemlerine sahip olabilir.
Örneğin:
2 borulu + AC fan
2 borulu + EC fan
4 borulu + AC fan
4 borulu + EC fan
gibi farklı kombinasyonlar üreticinin ürün seçeneklerine bağlı olarak mümkün olabilir.
Kanallı Fancoillerde Fan Hızı Neden Daha Kritik Olabilir?
Kanallı fancoilde fan yalnızca serpantin üzerinden hava geçirmekle kalmaz.
Aynı zamanda kanal sisteminin oluşturduğu direnci de yenmek zorundadır.
Kanal sisteminde;
- dirsekler,
- damperler,
- filtreler,
- menfezler,
- kanal uzunluğu
basınç kaybı oluşturur.
Bu nedenle kanallı cihazlarda fan hızı + hava debisi + dış statik basınç birlikte değerlendirilmelidir.
Sadece yüksek fan hızı seçmek yanlış kanal tasarımını telafi eden doğru bir yöntem değildir.
Fancoil Fan Hızı Nasıl Seçilmelidir?
Doğru fan hızı tek bir parametreye göre belirlenmez.
Mahal Isı Yükü
Cihazın gerekli ısıtma ve soğutma kapasitesini karşılaması gerekir.
Hava Debisi
Mahale yeterli şartlandırılmış hava verilmelidir.
Ses Seviyesi
Özellikle otel ve konut uygulamalarında normal çalışma fan hızındaki ses kontrol edilmelidir.
Statik Basınç
Kanallı sistemlerde kanal direnci hesaba katılmalıdır.
enerji Tüketimi
Gereksiz yüksek fan hızlarından kaçınılmalıdır.
Kullanım Senaryosu
Otel odası ile yoğun kullanılan toplantı salonunun fan kontrol ihtiyacı aynı olmayabilir.
VENTAS Fancoil Çözümlerinde Fan Hızı Neden Önemlidir?
VENTAS fancoil çözümlerini değerlendirirken yalnızca maksimum soğutma veya ısıtma kapasitesine odaklanmak yerine cihazın farklı çalışma koşullarındaki performansının incelenmesi gerekir.
Özellikle AC motorlu modellerde düşük, orta ve yüksek fan çalışma noktalarının; EC ve değişken devirli çözümlerde ise fan kontrol aralığının değerlendirilmesi önemlidir.
Bu yaklaşım VENTAS fancoilin projedeki gerçek mahal koşullarına göre seçilmesine yardımcı olur.
Örneğin otel odasında maksimum fan hızında yüksek kapasite sağlayan bir cihaz yerine, normal işletmede düşük veya orta hızda gerekli kapasiteyi uygun ses seviyesiyle sağlayan cihaz daha doğru bir seçim olabilir.
VENTAS Fancoil Seçiminde Hangi Fan Verileri Karşılaştırılmalıdır?
VENTAS ile diğer fancoil markalarını karşılaştırırken fan tarafında aşağıdaki değerlerin aynı çalışma koşullarında incelenmesi gerekir:
| Karşılaştırma Kriteri | Neden Önemlidir? |
|---|---|
| Fan hızı/kademesi | Cihazın çalışma noktasını gösterir |
| Hava debisi | Mahale taşınan hava miktarı |
| Fan elektrik gücü | Elektrik tüketimi |
| Ses seviyesi | Akustik konfor |
| Dış statik basınç | Kanal performansı |
| Soğutma kapasitesi | Yaz yükünün karşılanması |
| Isıtma kapasitesi | Kış yükünün karşılanması |
| Motor tipi | AC/EC kontrol yapısı |
| Fan kontrol yöntemi | Otomasyon kabiliyeti |
Özellikle marka karşılaştırmalarında bir üreticinin yüksek fan kademesindeki kapasitesi ile diğer üreticinin orta kademedeki kapasitesini doğrudan karşılaştırmak yanıltıcı olabilir.
Benzer çalışma noktaları karşılaştırılmalıdır.
VENTAS'ı Fancoil Seçiminde Öne Çıkaran Yaklaşım
VENTAS fancoil çözümlerinin değerlendirilmesinde ürünün yalnızca nominal kapasitesi değil, projenin gerçek ihtiyacına uygunluğu önemlidir.
Farklı uygulamalarda;
montaj tipi + kapasite + hava debisi + statik basınç + fan teknolojisi + ses seviyesi + kontrol sistemi
birlikte ele alınmalıdır.
Bu yaklaşım özellikle farklı mahal tiplerinin bulunduğu otel, rezidans, ofis ve ticari yapılarda önem kazanır.
Bir otel odasının ihtiyacı ile koridorun, toplantı salonunun veya restoran alanının fan hızı ve hava debisi gereksinimleri aynı değildir.
Dolayısıyla fancoil seçimi mahal bazında yapılmalıdır.
Fan Hızı Seçiminde Yapılan En Yaygın Hatalar
Cihazı Sadece Yüksek Fan Kapasitesine Göre Seçmek
Bu durumda cihazın normal kullanımda sürekli yüksek hızda çalışması gerekebilir ve akustik konfor olumsuz etkilenebilir.
Düşük Hızdaki Kapasiteyi Kontrol Etmemek
Özellikle otel ve konutlarda cihazın düşük fan hızındaki kapasitesi önemlidir.
Ses Seviyesini Göz Ardı Etmek
Yüksek kapasite tek başına doğru seçim anlamına gelmez.
Statik Basıncı Dikkate Almamak
Kanallı cihazlarda fanın kanal direncini karşılayabilmesi gerekir.
Fan Hızını Sürekli Maksimumda Kullanmak
Mahalin düşük yükte olduğu dönemlerde gereksiz enerji tüketimi ve ses oluşturabilir.
Fan Hızı ile Sıcaklık Ayarını Karıştırmak
Termostat sıcaklık set değerini, fan hızı ise cihazın hava hareketini ve çalışma karakteristiğini kontrol eder. İkisi ilişkili olsa da aynı şey değildir.
Tetra Elektromekanik & VENTAS Fancoil Fan Hızı Seçimi
Fancoil fan hızının doğru belirlenmesi yalnızca kullanıcı konforuyla ilgili küçük bir ayar değildir.
Doğru cihaz seçiminde Tetra Elektromekanik açısından süreç;
mahal ısı yükü → VENTAS fancoil tipi → 2/4 borulu sistem → AC/EC motor → fan hızı → hava debisi → kapasite → statik basınç → ses seviyesi → fan elektrik tüketimi → termostat ve otomasyon
bütünlüğünde değerlendirilmelidir.
Özellikle otel, rezidans ve ofis projelerinde cihazın yalnızca yüksek fan hızında gerekli kapasiteyi karşılaması yerine, normal işletmede kullanılacak fan hızındaki performansının incelenmesi önemlidir.
VENTAS ürün çözümlerinin Tetra Elektromekanik’in mekanik tesisat ve proje yaklaşımıyla birlikte değerlendirilmesi, yüksek fan hızına bağımlı değil, doğru çalışma noktasında konfor sağlayan bir sistem oluşturulmasına yardımcı olur.
Sonuç: Fancoilde Doğru Fan Hızı Hangisidir?
Fancoilde herkes için geçerli tek bir doğru fan hızı yoktur.
Doğru hız, o anda mahallin ihtiyaç duyduğu ısıtma veya soğutma kapasitesine göre değişir.
Genel olarak:
Düşük fan hızı: düşük yük, düşük hava hareketi ve akustik konfor gereken durumlarda avantajlıdır.
Orta fan hızı: kapasite ve konfor arasında dengeli bir çalışma noktası sağlayabilir.
Yüksek fan hızı: yüksek kapasite ihtiyacı veya mahallin hızlı şartlandırılması gerektiğinde kullanılabilir.
Değişken fan hızı: mahal yükünün sürekli değiştiği sistemlerde daha hassas kontrol sağlayabilir.
Dolayısıyla amaç fancoili sürekli en düşük veya en yüksek fan hızında çalıştırmak değildir.
Amaç, mahal ihtiyacını karşılayan en uygun çalışma noktasını belirlemektir.
VENTAS fancoil çözümlerinde kapasite, hava debisi, fan teknolojisi, ses seviyesi ve statik basıncın Tetra Elektromekanik’in proje yaklaşımıyla birlikte değerlendirilmesi; konforlu, verimli ve uzun ömürlü bir iklimlendirme sisteminin oluşturulmasına katkı sağlar.
Fancoil Fan Hızı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Fancoil fan hızı ne demektir?
Fancoil içerisindeki fanın çalışma hızını ifade eder. Fan hızı cihazın hava debisini ve çalışma performansını etkiler.
Fancoilde Low, Medium ve High ne demektir?
Sırasıyla düşük, orta ve yüksek fan hızlarını ifade eder.
Fancoili sürekli yüksek fan hızında çalıştırmak doğru mudur?
Gerekli olduğunda kullanılabilir ancak düşük mahal yükünde sürekli yüksek hız daha fazla ses, hava hareketi ve fan elektrik tüketimine neden olabilir.
Düşük fan hızında fancoil daha az soğutur mu?
Cihazın kapasitesi fan hızıyla birlikte değişebilir. Kesin kapasite farkı ilgili modelin üretici performans tablosundan kontrol edilmelidir.
Fan hızı yükseldiğinde fancoil daha çok elektrik tüketir mi?
Genellikle fan motorunun elektrik tüketimi çalışma hızıyla değişir. Gerçek tüketim motor teknolojisine ve çalışma noktasına bağlıdır.
Fan hızı fancoilin sesini etkiler mi?
Evet. Yüksek fan hızlarında hava hareketi ve fan kaynaklı ses genellikle artar.
EC motorlu fancoilde fan hızı nasıl değişir?
Uygun elektronik kontrol sistemiyle fan devri mahal ihtiyacına göre daha hassas biçimde ayarlanabilir.
AC motorlu fancoilde fan hızı ayarlanabilir mi?
Evet. Geleneksel AC motorlu fancoillerde düşük, orta ve yüksek gibi kademeli fan kontrolü yaygındır.
Otel odasında hangi fancoil fan hızı tercih edilmelidir?
Tek bir sabit hız önerilemez. Odanın kapasite ihtiyacı karşılanırken düşük ses seviyesinin korunabildiği çalışma noktası tercih edilmelidir.
VENTAS fancoil seçerken fan hızı neden önemlidir?
Çünkü cihazın hava debisi, kapasitesi, ses seviyesi ve fan elektrik tüketimi çalışma noktasına göre değişebilir. Bu nedenle VENTAS fancoil seçimi yalnızca maksimum kapasite üzerinden yapılmamalıdır.
VENTAS fancoil seçimi için nereden destek alınabilir?
Fan hızı, hava debisi, AC/EC motor, kapasite, statik basınç, 2/4 borulu sistem ve otomasyon ihtiyaçlarına göre uygun VENTAS fancoil çözümünün belirlenmesi için Tetra Elektromekanik ile iletişime geçebilirsiniz.