Fancoil Seçiminde Statik Basınç Nedir?

Fancoil seçiminde çoğu zaman ilk olarak cihazın soğutma ve ısıtma kapasitesine bakılır. Örneğin bir mahalin 6 kW soğutma yükü bulunuyorsa bu kapasiteyi karşılayabilecek bir fan coil cihazı araştırılır.

Ancak özellikle kanallı gizli tavan tipi fancoillerde yalnızca kW değerine göre seçim yapmak doğru değildir.

Çünkü fancoil fanının ürettiği havanın cihazdan çıktıktan sonra bir hava dağıtım sisteminden geçmesi gerekebilir.

Bu sistem içerisinde;

• hava kanalları,
• dirsekler,
• redüksiyonlar,
• filtreler,
• damperler,
• fleksibl kanallar,
• plenum kutuları,
• üfleme menfezleri,
• dönüş menfezleri

bulunabilir.

Bu elemanların her biri hava akışına karşı belirli bir direnç oluşturur.

Fancoil fanının bu dirençleri yenerek projede ihtiyaç duyulan hava debisini sağlayabilmesi gerekir.

İşte bu noktada statik basınç devreye girer.

Fancoilde Statik Basınç Ne Anlama Gelir?

Basit şekilde açıklarsak:

Statik basınç, fancoil fanının hava dağıtım sistemindeki direnci yenebilme kabiliyetini ifade eden temel performans parametrelerinden biridir.

Fancoil kataloglarında bu değer genellikle:

Pa – Pascal

birimiyle belirtilir.

Örneğin bir gizli tavan tipi fancoil için farklı çalışma noktalarında;

30 Pa, 50 Pa, 80 Pa, 100 Pa, 150 Pa

gibi statik basınç değerleriyle karşılaşılabilir.

Ancak buradaki Pa değeri tek başına değerlendirilmemelidir.

Çünkü fan performansında statik basınç ile hava debisi birbirine bağlıdır.

Bu nedenle doğru soru:

“Bu fancoil kaç Pa?”

değil;

“İhtiyacım olan hava debisini, sistemimin statik basıncında sağlayabiliyor mu?”

olmalıdır.

ESP – External Static Pressure Nedir?

Fancoil teknik dokümanlarında sık karşılaşılan terimlerden biri ESP'dir.

ESP:

External Static Pressure – Harici Statik Basınç

anlamına gelir.

Harici statik basınç, cihaz dışındaki hava dağıtım sisteminin oluşturduğu direncin karşılanması açısından değerlendirilir.

Örneğin bir gizli tavan tipi fancoilin önünde ve arkasında;

dönüş havası → filtre → fancoil → kanal → damper → menfez → mahal

şeklinde bir sistem olduğunu düşünelim.

Bu sistem içerisindeki kanal ve bağlantı elemanları belirli bir basınç kaybına neden olur.

Fancoil seçilirken bu toplam direnç dikkate alınmalıdır.

Statik Basınç Neden Özellikle Gizli Tavan Tipi Fancoillerde Önemlidir?

Kaset tipi fancoillerde hava genellikle cihaz üzerinden doğrudan mahale dağıtılır.

Ancak gizli tavan tipi fancoiller farklıdır.

Cihaz asma tavan içerisinde bulunabilir ve şartlandırılmış hava kanallar yardımıyla bir veya birden fazla menfeze taşınabilir.

Örneğin:

VENTAS Fancoil → Kanal → Plenum → Menfez → Mahal

şeklinde bir sistem oluşturulabilir.

Kanal uzadıkça ve sisteme daha fazla eleman eklendikçe hava akışının karşılaştığı direnç artabilir.

Dolayısıyla fanın yalnızca hava üretmesi yeterli değildir.

Bu havayı istenilen debide sistem boyunca taşıyabilmesi gerekir.

Statik Basınç ile Hava Debisi Arasındaki İlişki

Fancoil seçiminde anlaşılması gereken en önemli konulardan biri budur.

Bir fanın hava debisi sabit değildir.

Fan belirli bir sistem direncine karşı çalışır.

Genel olarak sistem direnci arttıkça fanın sağlayabileceği hava debisi değişir ve çoğu durumda azalır.

Örneğin bir cihazın serbest üfleme koşullarında yüksek hava debisi sağlaması, aynı debiyi uzun bir kanal sistemine bağlandığında da sağlayacağı anlamına gelmez.

Bunu basitleştirerek düşünelim.

Bir fancoil:

0 Pa → yüksek hava debisi

sağlarken,

aynı cihaz:

50 Pa → daha düşük hava debisi

ve daha yüksek dirençlerde:

100 Pa → daha da farklı bir çalışma noktası

oluşturabilir.

Gerçek değerler cihazın fan eğrisine ve üretici verilerine göre belirlenmelidir.

Bu nedenle fancoil seçiminde Pa ve m³/h değerleri birlikte değerlendirilmelidir.

Fancoil Statik Basıncı Nasıl Belirlenir?

Doğru statik basınç değerinin belirlenmesi için hava dağıtım hattındaki basınç kayıpları hesaplanmalıdır.

Örneğin sistemimiz şöyle olsun:

Fancoil → Kanal → Dirsek → Damper → Plenum → Menfez

Bu sistemde her elemanın bir basınç kaybı vardır.

Basitleştirilmiş bir örnek yapalım:

Bu durumda hava dağıtım sisteminin yaklaşık 70 Pa harici dirence sahip olduğu düşünülebilir.

Ancak bu, doğrudan “70 Pa fancoil seçilir” anlamına gelmez.

Cihazın fan eğrisi üzerinde:

gerekli hava debisi + yaklaşık 70 Pa çalışma noktası

kontrol edilmelidir.

Neden Sadece Pa Değerine Göre Fancoil Seçilmez?

Örneğin iki cihaz düşünelim.

Fancoil A: 100 Pa statik basınç sağlayabiliyor.

Fancoil B: 150 Pa statik basınç sağlayabiliyor.

İlk bakışta B cihazı daha güçlü ve dolayısıyla daha iyi görünebilir.

Ancak bu doğru bir yaklaşım değildir.

Projenin ihtiyacı yalnızca 50 Pa ise 150 Pa kapasitesine sahip bir cihaz kullanmak zorunlu değildir.

Ayrıca seçim sırasında;

• hava debisi,
• fan devri,
• elektrik tüketimi,
• ses seviyesi,
• cihaz kapasitesi,
• kanal tasarımı

birlikte değerlendirilmelidir.

En yüksek Pa değerine sahip cihaz değil, projenin çalışma noktasına en uygun cihaz seçilmelidir.

Statik Basınç Düşük Seçilirse Ne Olur?

Projenin kanal sistemi örneğin 100 Pa direnç oluşturuyor ancak seçilen fancoil gerekli hava debisini yalnızca 50 Pa seviyesinde sağlayabiliyorsa çeşitli problemler ortaya çıkabilir.

En önemli sonuç hava debisinin düşmesidir.

Hava debisi düştüğünde cihazın mahale aktarabildiği ısıtma veya soğutma performansı da beklenen çalışma noktasından uzaklaşabilir.

Bunun sonucunda:

• oda geç soğuyabilir,
• oda geç ısınabilir,
• uzak menfezlerden yeterli hava gelmeyebilir,
• hava dağılımı bozulabilir,
• cihaz uzun süre yüksek fan kademesinde çalışabilir,
• akustik konfor olumsuz etkilenebilir,
• projedeki tasarım kapasitesine ulaşılamayabilir.

Bu nedenle statik basınç sadece kanal hesabıyla ilgili bir parametre değildir.

Doğrudan sistem performansını etkiler.

Gereğinden Yüksek Statik Basınç Seçmek Doğru mudur?

Her zaman değil.

“Ne kadar yüksek Pa, o kadar iyi fancoil” düşüncesi yanlıştır.

Gereğinden yüksek statik basınç sağlayan bir cihazın yanlış çalışma koşullarında kullanılması;

• gereksiz yüksek hava hızlarına,
• menfez sesinin artmasına,
• hava balans problemlerine,
• enerji tüketiminin yükselmesine,
• mahal içerisinde hava akımı hissine,
• gereksiz büyük cihaz seçimine

neden olabilir.

Dolayısıyla mühendislik açısından amaç maksimum basınç değildir.

Amaç:

Doğru hava debisini gerekli statik basınçta sağlamaktır.

Statik Basınç ile Fancoil Ses Seviyesi Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır?

Statik basınç ile ses seviyesi birbirinden tamamen bağımsız değildir.

Fancoil fanı sistem direncini yenebilmek için belirli bir çalışma noktasında çalışır.

Yanlış kanal tasarımı veya gereğinden yüksek hava hızları nedeniyle;

• fan sesi,
• kanal içerisindeki hava sesi,
• menfez sesi,
• türbülans kaynaklı ses

artabilir.

Özellikle otel odaları, konutlar ve yatak odaları gibi sessizliğin önemli olduğu alanlarda bu konu kritik hale gelir.

Bu nedenle önceki konumuz olan fancoil ses seviyesi ile statik basınç seçimi birlikte değerlendirilmelidir.

Kanal Tasarımı Statik Basıncı Nasıl Etkiler?

Fancoilin ihtiyaç duyduğu statik basıncı belirleyen en önemli unsurlardan biri kanal sistemidir.

Kanal Uzunluğu

Kanal uzunluğu arttıkça sürtünme kaynaklı basınç kaybı artabilir.

Kanal Kesiti

Gereğinden küçük kanal kesitleri yüksek hava hızlarına ve yüksek basınç kayıplarına neden olabilir.

Dirsek Sayısı

Her dirsek hava akışında ilave direnç oluşturabilir.

Fleksibl Kanal

Özellikle gereğinden uzun, sıkıştırılmış veya hatalı uygulanmış fleksibl kanallar ciddi basınç kayıplarına neden olabilir.

Menfezler

Menfez seçimi yalnızca estetik açıdan yapılmamalıdır. Menfezin hava debisi, efektif alanı, basınç kaybı ve ses karakteristiği dikkate alınmalıdır.

Damperler

Hava balansında kullanılan damperler de sistem direncine katkıda bulunur.

Bu nedenle iyi bir fancoil seçiminin arkasında doğru bir hava dağıtım sistemi tasarımı bulunmalıdır.

Uzun Kanal Hattında Hangi Fancoil Kullanılmalıdır?

Kısa ve düşük dirençli kanal sistemleri ile uzun ve yüksek dirençli kanal sistemleri aynı değildir.

Örneğin tek bir menfeze kısa bağlantı yapan cihaz ile birkaç farklı noktaya hava dağıtan uzun kanallı sistemin ihtiyaç duyduğu fan karakteristiği farklı olabilir.

Bu durumda yüksek statik basınçlı gizli tavan tipi fancoiller gündeme gelir.

Ancak yine yalnızca “yüksek statik basınçlı” ibaresine bakılarak cihaz seçilmemelidir.

Önce sistemin basınç kaybı hesaplanmalı, ardından uygun cihaz belirlenmelidir.

VENTAS Fancoil Sistemlerinde Statik Basınç Seçimi

VENTAS ürün gamında farklı proje ihtiyaçlarına yönelik fan coil çözümleri bulunmaktadır.

Tetra Elektromekanik tarafından proje şartlarına göre değerlendirilebilecek seriler arasında özellikle gizli tavan tipi çözümler statik basınç açısından önem taşır.

VENTAS VFC-GT Orta Statik Basınçlı Gizli Tavan Tipi Fancoil

VENTAS VFC-GT serisi, orta statik basınç ihtiyacının bulunduğu gizli tavan tipi uygulamalarda değerlendirilebilir.

Bu tip cihazlar;

• oteller,
• konutlar,
• ofisler,
• ticari alanlar

gibi projelerde kanal tasarımına ve gerekli çalışma noktasına göre kullanılabilir.

VENTAS VFC-YB Yüksek Statik Basınçlı Gizli Tavan Tipi Fancoil

Daha yüksek kanal direncinin bulunduğu projelerde ise VFC-YB yüksek statik basınçlı gizli tavan tipi fan coil serisi değerlendirilebilir.

Özellikle;

• daha uzun kanal hatları,
• birden fazla hava terminali,
• yüksek sistem direnci,
• daha karmaşık hava dağıtım sistemleri

bulunan projelerde yüksek statik basınçlı cihaz ihtiyacı ortaya çıkabilir.

Ancak hangi serinin kullanılacağı, projenin gerçek hava debisi ve basınç kaybı hesabına göre belirlenmelidir.

VFC-GT mi VFC-YB mi?

Bu sorunun cevabı doğrudan proje şartlarına bağlıdır.

Basit olarak:

Düşük/orta kanal direnci → VFC-GT gibi orta statik basınç çözümleri değerlendirilebilir.

Daha yüksek kanal direnci → VFC-YB gibi yüksek statik basınç çözümleri değerlendirilebilir.

Ancak bu kesin bir seçim kuralı değildir.

Model seçiminde;

m³/h + Pa + kW + ses seviyesi + su rejimi

birlikte değerlendirilmelidir.

Fancoil Seçiminde Statik Basınç ile Kapasite Birlikte Değerlendirilmelidir

Fancoil seçiminin temel mantığını şu şekilde özetleyebiliriz:

Mahalin yükü → gerekli kapasiteyi belirler.

Gerekli kapasite → gerekli hava debisinin belirlenmesine yardımcı olur.

Kanal sistemi → gerekli harici statik basıncı belirler.

Hava debisi + statik basınç → fan çalışma noktasını belirler.

Fan çalışma noktası → kapasite, ses ve enerji performansını etkiler.

Dolayısıyla bu parametrelerin hiçbiri tamamen bağımsız değildir.

Otel Projelerinde Statik Basınç Neden Önemlidir?

Otel odaları fan coil uygulamalarının en hassas olduğu alanlardan biridir.

Çünkü burada aynı anda;

ısıtma/soğutma konforu + düşük ses seviyesi + mimari uyum

beklenir.

Gizli tavan tipi fancoil banyoya veya giriş holüne yerleştirilebilir ve kanal yardımıyla yatak odasına hava gönderilebilir.

Bu durumda;

• kanal uzunluğu,
• kanal kesiti,
• dirsekler,
• menfez,
• dönüş havası,
• filtre,
• fan devri

birlikte değerlendirilmelidir.

Yanlış statik basınç seçimi nedeniyle cihazın sürekli yüksek devirde çalışması akustik konforu olumsuz etkileyebilir.

Bu nedenle otel projelerinde statik basınç hesabı ile ses seviyesi hesabı birbirinden ayrı düşünülmemelidir.

Konutlarda Fancoil Statik Basınç Seçimi

Konut projelerinde kullanıcıların en önemli beklentilerinden biri sessiz ve dengeli iklimlendirmedir.

Özellikle yatak odalarında hava hızının yüksek olması veya menfezlerden belirgin hava sesi gelmesi istenmez.

Bu nedenle;

• mümkün olduğunca doğru kanal kesiti,
• düşük basınç kaybı,
• uygun menfez boyutlandırması,
• doğru fan kademesi,
• doğru fancoil seçimi

birlikte uygulanmalıdır.

İyi tasarlanmış bir sistemde fancoilin gereksiz yere yüksek statik basınç üretmesine ihtiyaç bırakılmamalıdır.

Ofislerde Statik Basınç Seçimi

Ofis projelerinde bir fancoil birden fazla menfeze hizmet verebilir.

Örneğin:

Fancoil → ana kanal → iki branşman → iki menfez

şeklinde bir uygulama yapılabilir.

Bu durumda en kritik hava yolundaki basınç kayıpları hesaplanmalı ve cihazın gerekli hava debisini bu çalışma noktasında sağlayıp sağlamadığı kontrol edilmelidir.

Aksi halde fancoile yakın menfezden fazla, uzak menfezden ise yetersiz hava gelebilir.

Bu da mahal içerisinde sıcaklık farklılıklarına neden olabilir.

Fancoil Statik Basınç Seçiminde Yapılan Hatalar

Sahada karşılaşılan problemlerin önemli bölümü yalnızca cihazdan değil, cihaz ile sistemin uyumsuzluğundan kaynaklanır.

En sık yapılan hatalar şunlardır:

1. Sadece kW değerine göre fancoil seçmek

Cihazın hava tarafı performansı göz ardı edilir.

2. Sadece maksimum Pa değerine bakmak

Gerekli hava debisindeki gerçek çalışma noktası kontrol edilmez.

3. Kanal hesabı yapmamak

Kanal uzunluğu ve fittings kayıpları yaklaşık değerlerle geçiştirilir.

4. Fleksibl kanalları hesaba katmamak

Özellikle uzun fleksibl bağlantılar beklenenden yüksek direnç oluşturabilir.

5. Menfez basınç kaybını dikkate almamak

Menfez yalnızca hava dağıtım elemanı değildir; sistem direncinin bir parçasıdır.

6. Filtre kirliliğini göz ardı etmek

Filtrenin kirlenmesi sistem direncini artırabilir.

7. Ses seviyesini kontrol etmemek

Yüksek fan devri ve yüksek hava hızları akustik konforu bozabilir.

Doğru Fancoil Seçiminde Kontrol Edilmesi Gereken Parametreler

Profesyonel bir fancoil seçiminde en azından şu değerlerin birlikte değerlendirilmesi gerekir:

Bu tablo aslında doğru fancoil seçiminin neden yalnızca “kaç kW?” sorusuyla yapılamayacağını açıkça göstermektedir.

Tetra Elektromekanik ile VENTAS Fancoil Seçimi

Tetra Elektromekanik olarak VENTAS fancoil çözümlerinde ürün seçimini yalnızca nominal kapasite üzerinden değerlendirmek yerine projenin gerçek çalışma şartlarına göre ele alıyoruz.

Fancoil seçiminde;

• mahal ısıtma ve soğutma yükleri,
• 2 borulu veya 4 borulu sistem tercihi,
• hava debisi,
• kanal basınç kayıpları,
• gerekli harici statik basınç,
• fan çalışma kademesi,
• ses seviyesi,
• cihaz montaj alanı

birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle VENTAS VFC-GT orta statik basınçlı gizli tavan tipi ve VENTAS VFC-YB yüksek statik basınçlı gizli tavan tipi ürünler arasında seçim yapılırken projenin kanal tasarımı belirleyici unsurlardan biridir.

Amaç yalnızca yeterli kapasiteye sahip bir cihaz bulmak değildir.

Amaç:

Doğru kapasite + doğru hava debisi + doğru statik basınç + düşük ses seviyesi

dengesini sağlayan sistemi oluşturmaktır.

Sonuç: Fancoilde Doğru Statik Basınç, Doğru Hava Debisi Demektir

Fancoil seçiminde statik basınç, özellikle gizli tavan tipi ve kanal bağlantılı cihazlarda göz ardı edilmemesi gereken temel mühendislik parametrelerinden biridir.

Bir fancoilin katalogda yeterli soğutma kapasitesine sahip olması tek başına yeterli değildir.

Cihaz aynı zamanda ihtiyaç duyulan hava debisini, projedeki kanal sisteminin oluşturduğu direnç altında sağlayabilmelidir.

Statik basınç gereğinden düşük seçilirse hava debisi ve sistem performansı düşebilir. Gereğinden yüksek seçim ise gereksiz enerji tüketimi, yüksek hava hızları ve akustik problemlere yol açabilir.

Bu nedenle doğru yaklaşım:

Önce kanal sisteminin basınç kaybını belirlemek, ardından fancoilin fan performans eğrisi üzerinde gerekli m³/h ve Pa çalışma noktasını kontrol etmektir.

VENTAS fancoil ürünleri; farklı kapasite, hava debisi ve statik basınç ihtiyaçlarına yönelik seçenekleriyle farklı proje tiplerinde değerlendirilebilir. Tetra Elektromekanik ise VENTAS ürünlerinin proje şartlarına uygun seçimi, teknik değerlendirmesi, tedariği ve mekanik tesisat çözüm süreçlerinde destek sağlamaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Fancoilde statik basınç nedir?

Fancoil fanının hava dağıtım sistemindeki kanal, menfez, damper ve diğer elemanların oluşturduğu dirence karşı hava taşıma performansıyla ilişkili basınç değeridir.

Fancoil statik basıncı hangi birimle gösterilir?

Genellikle Pascal (Pa) birimi kullanılır.

ESP ne demektir?

ESP, External Static Pressure, yani harici statik basınç anlamına gelir.

50 Pa mı 100 Pa fancoil mi seçmeliyim?

Bu seçim kanal sisteminin toplam basınç kaybına ve ihtiyaç duyulan hava debisine göre yapılmalıdır. Daha yüksek Pa her zaman daha iyi anlamına gelmez.

Statik basınç arttıkça hava debisi azalır mı?

Fan karakteristiğine bağlı olarak sistem direnci yükseldiğinde fanın çalışma noktası değişir ve çoğu uygulamada sağlanan hava debisi azalabilir. Kesin değer üreticinin fan performans verilerinden kontrol edilmelidir.

Uzun kanal için yüksek statik basınçlı fancoil gerekir mi?

Uzun kanal hatları genellikle daha yüksek basınç kaybı oluşturabilir. Ancak cihaz seçimi kanal uzunluğuna bakılarak değil, hesaplanan toplam sistem direncine göre yapılmalıdır.

Statik basınç ses seviyesini etkiler mi?

Dolaylı olarak evet. Yanlış çalışma noktası, yüksek fan devri ve yüksek hava hızları fan, kanal ve menfez kaynaklı ses seviyesini artırabilir.

VENTAS VFC-GT ile VFC-YB arasındaki temel fark nedir?

VFC-GT orta statik basınç ihtiyacına yönelik gizli tavan tipi uygulamalarda; VFC-YB ise daha yüksek statik basınç ihtiyacının bulunduğu gizli tavan tipi uygulamalarda değerlendirilebilecek serilerdir. Kesin model seçimi proje şartlarına göre yapılmalıdır.

Fancoil seçerken kW mı Pa mı daha önemlidir?

İkisi de önemlidir ve birbirinin alternatifi değildir. kW kapasite ihtiyacını, Pa ise hava tarafındaki sistem direncini değerlendirmede kullanılır. Bunlara hava debisi, fan kademesi ve ses seviyesi de eklenmelidir.

Tetra Elektromekanik VENTAS fancoil seçimi yapabilir mi?

Tetra Elektromekanik, VENTAS fancoil çözümlerinde proje şartlarına göre kapasite, hava debisi, statik basınç, ses seviyesi ve sistem yapısının değerlendirilmesiyle ürün seçimi ve tedarik süreçlerinde destek sağlamaktadır.