Fancoil Kapasitesini Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Fancoil seçerken en sık sorulan sorulardan biri “Bu cihaz kaç kW?” sorusudur.

Ancak teknik açıdan daha doğru soru şudur:

“Bu fancoil, benim proje koşullarımda kaç kW kapasite sağlar?”

Çünkü bir fancoilin kapasitesi cihazın değişmeyen tek bir özelliği değildir. Üretici kataloglarında belirtilen nominal kapasiteler belirli test ve çalışma koşulları için geçerlidir.

Projedeki gerçek;

• soğutma suyu sıcaklığı,
• ısıtma suyu sıcaklığı,
• su debisi,
• mahal sıcaklığı,
• hava debisi,
• fan devri,
• statik basınç

değiştiğinde cihazdan alınabilecek kapasite de değişebilir.

Bu nedenle profesyonel fancoil seçimi yalnızca katalogdaki kW değerine bakılarak yapılmamalıdır.

Fancoil Kapasitesi Nedir?

Fancoil kapasitesi, cihazın belirli çalışma koşullarında mahalden çekebildiği veya mahale aktarabildiği ısı miktarını ifade eder.

Genellikle:

kW

birimiyle belirtilir.

Fancoil sistemlerinde iki temel kapasite vardır:

Soğutma kapasitesi

ve

Isıtma kapasitesi

Ancak özellikle soğutma tarafında bir ayrım daha yapılır:

Toplam soğutma kapasitesi ve duyulur soğutma kapasitesi.

Bu değerlerin birbirine karıştırılmaması gerekir.

Toplam Soğutma Kapasitesi Nedir?

Toplam soğutma kapasitesi, fancoilin ortamdan uzaklaştırdığı toplam ısı miktarını ifade eder.

Bunun içerisinde hem:

duyulur ısı

hem de

gizli ısı

bulunur.

Başka bir ifadeyle cihaz yalnızca havanın sıcaklığını düşürmez. Uygun çalışma koşullarında havadaki nemin bir bölümünü yoğuşturarak nem alma işlemi de gerçekleştirir.

Bu nedenle:

Toplam Soğutma Kapasitesi = Duyulur Kapasite + Gizli Kapasite

şeklinde düşünülebilir.

Duyulur Soğutma Kapasitesi Neden Önemlidir?

Duyulur kapasite, mahal havasının sıcaklığını düşürmek için kullanılan kapasitedir.

Örneğin bir fancoilin:

Toplam soğutma kapasitesi: 6,0 kW

Duyulur soğutma kapasitesi: 4,6 kW

olduğunu varsayalım.

Buradaki 1,4 kW'lık fark nem alma yani gizli yük tarafıyla ilişkilidir.

Özellikle yüksek nem yükünün bulunduğu projelerde yalnızca toplam kapasiteye bakmak doğru olmayabilir.

Bu nedenle seçim sırasında mahalin:

• toplam soğutma yükü,
• duyulur soğutma yükü,
• gizli yükü

ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

1. Soğutma Suyu Giriş Sıcaklığı Fancoil Kapasitesini Nasıl Etkiler?

Fancoil soğutma kapasitesini belirleyen en önemli parametrelerden biri soğuk su giriş sıcaklığıdır.

Örneğin bir projede chiller sistemi:

7°C giriş / 12°C dönüş

su rejiminde çalışabilir.

Başka bir projede ise enerji verimliliği veya sistem tasarımı nedeniyle:

9°C / 14°C

gibi daha yüksek sıcaklıklı bir su rejimi kullanılabilir.

Aynı fancoil bu iki çalışma koşulunda aynı soğutma kapasitesini sağlamayabilir.

Genel olarak soğutma suyunun sıcaklığı yükseldikçe su ile mahal havası arasındaki sıcaklık farkı azalır.

Sıcaklık farkının azalması ise serpantinin ısı transfer potansiyelini düşürebilir.

Bu nedenle katalogda örneğin 7/12°C su rejiminde verilen kapasitenin 9/14°C sistemde aynen kullanılacağı varsayılmamalıdır.

2. Isıtma Suyu Sıcaklığı Kapasiteyi Nasıl Etkiler?

Aynı durum ısıtma için de geçerlidir.

Geçmişte birçok ısıtma sistemi yüksek sıcaklıklı su rejimleriyle tasarlanırken günümüzde;

• yoğuşmalı kazanlar,
• ısı pompaları,
• enerji verimli merkezi sistemler

nedeniyle daha düşük sıcaklıklı su rejimleri yaygınlaşmaktadır.

Örneğin aynı fancoilin:

70/60°C

su rejimindeki ısıtma kapasitesi ile

45/40°C

su rejimindeki kapasitesi aynı olmayacaktır.

Isıtma suyu sıcaklığı düştükçe serpantin ile oda havası arasındaki sıcaklık farkı azalır.

Bu nedenle özellikle ısı pompalı fancoil sistemlerinde cihaz seçimi gerçek düşük sıcaklık rejimine göre yapılmalıdır.

3. Mahal Hava Sıcaklığı Kapasiteyi Etkiler mi?

Evet.

Fancoil kapasitesi yalnızca su sıcaklığına bağlı değildir.

Serpantine giren havanın sıcaklığı da ısı transferini etkiler.

Soğutma uygulamasında mahal havası ile soğuk su arasındaki sıcaklık farkı, cihazın performansını belirleyen temel parametrelerden biridir.

Aynı şekilde ısıtmada da sıcak su ile mahal havası arasındaki sıcaklık farkı önemlidir.

Bu nedenle üretici kataloglarında kapasite değerleri belirli:

• kuru termometre sıcaklığı,
• yaş termometre sıcaklığı,
• bağıl nem

koşullarına göre verilebilir.

4. Mahal Nem Oranı Fancoil Kapasitesini Nasıl Etkiler?

Özellikle soğutma performansında nem önemli bir parametredir.

Fancoil serpantin yüzey sıcaklığı havanın çiğ noktası sıcaklığının altına düştüğünde havadaki su buharının bir bölümü serpantin üzerinde yoğuşur.

Bu nedenle fancoilin soğutma enerjisinin bir kısmı:

sıcaklığı düşürmeye

bir kısmı ise:

nem almaya

harcanır.

Bu durum toplam ve duyulur soğutma kapasitesi arasındaki farkı oluşturur.

Özellikle;

• oteller,
• kıyı bölgeleri,
• yüksek nemli iklimler,
• yoğun insan bulunan alanlar

için duyulur ve gizli yüklerin doğru değerlendirilmesi önemlidir.

5. Su Debisi Fancoil Kapasitesini Etkiler mi?

Evet. Fancoil serpantininden geçen su debisi kapasiteyi etkileyen önemli parametrelerden biridir.

Isı transferi açısından temel ilişki basitleştirilmiş olarak:

Q = ṁ × cp × ΔT

şeklinde ifade edilebilir.

Burada:

Q: Isı transferi

ṁ: Su kütlesel debisi

cp: Suyun özgül ısısı

ΔT: Su giriş ve çıkış sıcaklıkları arasındaki fark

anlamına gelir.

Dolayısıyla tasarım debisinin sağlanamaması cihazın gerçek performansının seçim değerlerinden sapmasına neden olabilir.

6. Su Debisi ile Basınç Kaybı Birlikte Değerlendirilmelidir

Bir önceki blog konumuzda ele aldığımız fancoil basınç kaybı, burada doğrudan önem kazanır.

Fancoilin ihtiyaç duyduğu su debisinin sağlanabilmesi için hidronik sistemin bu debiyi cihaz üzerinden geçirebilmesi gerekir.

Serpantinin belirli bir basınç kaybı vardır.

Buna ek olarak;

• borular,
• vanalar,
• balans vanaları,
• filtreler,
• fittings elemanları

da basınç kaybı oluşturur.

Pompa bu dirençleri yenemiyorsa tasarım debisi sağlanamayabilir.

Sonuç olarak:

Yetersiz pompa basıncı → yetersiz su debisi → farklı serpantin çalışma koşulu → kapasite kaybı

oluşabilir.

7. Hava Debisi Fancoil Kapasitesini Nasıl Etkiler?

Fancoilin kapasitesini belirleyen diğer temel unsur hava debisidir.

Fan, mahal havasını serpantin üzerinden geçirir.

Hava serpantin üzerinden geçerken sıcak veya soğuk suyla dolaylı olarak ısı alışverişi gerçekleştirir.

Dolayısıyla serpantin üzerinden geçen hava miktarı değiştiğinde cihazın ısı transfer karakteristiği de değişir.

Bu nedenle fancoil kataloglarında farklı fan kademeleri için farklı:

m³/h

değerleri bulunur.

8. Fan Hızı Fancoil Kapasitesini Etkiler mi?

Evet.

Klasik fancoillerde genellikle:

Düşük – Orta – Yüksek

fan kademeleri bulunabilir.

Yüksek fan hızında serpantin üzerinden daha fazla hava geçirilir.

Bu nedenle cihazın kapasitesi genellikle yüksek fan kademesinde daha yüksek olur.

Ancak burada önemli bir konu vardır:

Yüksek fan devri = daha yüksek kapasite olabilir, fakat aynı zamanda daha yüksek ses seviyesi anlamına da gelebilir.

Bu nedenle bir otel odasında cihazın yalnızca yüksek fan devrinde istenilen kapasiteyi sağlaması ideal bir seçim olmayabilir.

Mümkün olduğunda cihazın normal işletmede düşük veya orta fan hızında mahal yükünü karşılayabilmesi akustik konfor açısından avantaj sağlayabilir.

9. Statik Basınç Fancoil Kapasitesini Nasıl Etkiler?

Özellikle gizli tavan tipi kanallı fancoillerde statik basınç önemli bir parametredir.

Fancoil fanı;

kanal + dirsek + damper + fleksibl kanal + plenum + menfez

gibi hava dağıtım elemanlarının direncini yenmek zorundadır.

Kanal sisteminin direnci yükseldikçe fanın gerçek çalışma noktası değişebilir.

Eğer cihaz gerekli statik basınçta tasarım hava debisini sağlayamıyorsa serpantin üzerinden geçen hava miktarı azalabilir.

Bu da cihazın gerçek kapasitesini etkileyebilir.

Dolayısıyla:

Statik basınç → hava debisi → kapasite

arasında doğrudan değerlendirilmesi gereken bir ilişki vardır.

10. Serpantin Yapısı Kapasiteyi Nasıl Etkiler?

Fancoilin kalbi serpantindir.

Serpantinin;

• boru çapı,
• boru dizilimi,
• sıra sayısı,
• kanat geometrisi,
• yüzey alanı,
• devreleme şekli

ısı transfer performansını etkiler.

Bu nedenle dışarıdan benzer boyutlarda görünen iki farklı fancoilin aynı kapasiteye sahip olması gerekmez.

Üreticinin serpantin tasarımı cihaz performansında önemli rol oynar.

11. Filtre Kirliliği Fancoil Kapasitesini Düşürebilir mi?

Evet.

Filtre zaman içerisinde kirlenirse hava geçişine karşı direnci artabilir.

Bunun sonucunda:

Kirli filtre → hava direnci artar → hava debisi düşer → serpantin üzerinden geçen hava azalır → performans etkilenebilir.

Bu nedenle fancoil bakımı yalnızca hijyen açısından önemli değildir.

Aynı zamanda cihazın tasarım performansının korunması açısından da gereklidir.

12. Serpantin Kirliliği Kapasiteyi Etkiler mi?

Evet.

Serpantin kanatlarının üzerinde zaman içerisinde;

• toz,
• kir,
• partikül

birikebilir.

Bu birikimler hem hava geçişini zorlaştırabilir hem de ısı transfer yüzeyinin etkinliğini azaltabilir.

Bu nedenle periyodik bakım yapılmayan bir fancoilin ilk devreye alındığı günkü performansını uzun süre koruması beklenmemelidir.

13. 2 Borulu ve 4 Borulu Sistem Kapasiteyi Etkiler mi?

2 borulu ve 4 borulu sistemler farklı çalışma mantıklarına sahiptir.

2 Borulu Fancoil

Aynı serpantin mevsime göre sıcak veya soğuk suyla beslenir.

Sistem aynı anda genellikle ya ısıtma ya da soğutma modundadır.

4 Borulu Fancoil

Isıtma ve soğutma için ayrı serpantin/devreler bulunabilir.

Bu sayede farklı mahallerde aynı anda farklı ihtiyaçlara cevap verilmesi mümkün olabilir.

Ancak 4 borulu cihazlarda ısıtma ve soğutma serpantinlerinin performansları ayrı değerlendirilmelidir.

14. Deniz Seviyesi ve Rakım Fancoil Performansını Etkiler mi?

Yüksek rakımlarda hava yoğunluğu deniz seviyesine göre azalır.

Bu durum fan ve hava tarafı performansının değerlendirilmesinde önem kazanabilir.

Özellikle yüksek rakımlı projelerde üretici seçim kriterleri ve varsa düzeltme faktörleri kontrol edilmelidir.

Her proje için standart katalog koşullarının doğrudan uygulanması doğru olmayabilir.

15. Fancoil Boyutu Kapasiteyi Belirler mi?

Genellikle daha büyük serpantin ve fan yapısına sahip cihazlar daha yüksek kapasitelere ulaşabilir.

Ancak fiziksel olarak büyük cihaz her zaman proje için doğru cihaz değildir.

Gereğinden büyük fancoil seçimi;

• daha yüksek hava debisi,
• gereksiz ses,
• büyük cihaz ölçüleri,
• mimari koordinasyon sorunları,
• kontrol problemleri

oluşturabilir.

Bu nedenle “bir üst modeli seçelim, garanti olsun” yaklaşımı her zaman doğru değildir.

Nominal Kapasite ile Gerçek Proje Kapasitesi Arasındaki Fark

Bu konu fancoil seçiminde en önemli noktalardan biridir.

Bir katalogda:

Soğutma kapasitesi: 5,5 kW

yazması, cihazın her projede 5,5 kW sağlayacağı anlamına gelmez.

Bu kapasite belirli:

• su sıcaklığında,
• oda sıcaklığında,
• nem koşulunda,
• su debisinde,
• hava debisinde,
• fan devrinde

elde edilmiş olabilir.

Projenizde bu şartlardan herhangi biri farklıysa gerçek kapasite de değişebilir.

Bu nedenle cihaz seçimi mümkün olduğunca üreticinin seçim yazılımı veya gerçek çalışma koşullarını içeren performans tabloları üzerinden yapılmalıdır.

Örnek Fancoil Seçimi

Bir otel odasının hesaplanan soğutma yükünün:

4,2 kW

olduğunu düşünelim.

İlk yaklaşım 4,2 kW'ın üzerinde katalog kapasitesine sahip bir cihaz seçmek olabilir.

Ancak profesyonel seçimde şu soruların cevaplanması gerekir:

Görüldüğü gibi yalnızca 4,2 kW < 5 kW karşılaştırması yapmak yeterli değildir.

Otel Projelerinde Fancoil Kapasitesi Nasıl Değerlendirilmelidir?

Otel projelerinde kapasite ile akustik performans arasında doğru denge kurulmalıdır.

Örneğin 4 kW ihtiyacı olan bir otel odasına 4 kW kapasiteyi yalnızca maksimum fan hızında sağlayabilen cihaz seçildiğini düşünelim.

Cihaz odayı soğutabilir.

Ancak özellikle gece saatlerinde sürekli yüksek fan hızında çalışması kullanıcı konforunu olumsuz etkileyebilir.

Alternatif bir cihaz aynı yükü orta fan kademesinde karşılayabiliyorsa akustik açıdan daha uygun bir seçim olabilir.

Bu nedenle otel fancoil seçimlerinde:

Kapasite + Fan Devri + Ses Seviyesi

birlikte değerlendirilmelidir.

Isı Pompası Sistemlerinde Fancoil Seçimi Neden Daha Dikkatli Yapılmalıdır?

Isı pompalı projelerde fancoil seçimi özellikle önemlidir.

Çünkü sistemler klasik kazanlı tesisatlara kıyasla daha düşük sıcaklıklı ısıtma suyu ile çalışabilir.

Örneğin katalogdaki ısıtma kapasitesi yüksek sıcaklıklı su koşullarında verilmişse bu değerin düşük sıcaklıklı ısı pompası sisteminde aynen sağlanacağı varsayılmamalıdır.

Fancoil mutlaka gerçek:

gidiş suyu sıcaklığı + dönüş suyu sıcaklığı + mahal sıcaklığı

koşullarında seçilmelidir.

Bu yaklaşım hem konfor hem de sistem verimliliği açısından önemlidir.

VENTAS Fancoil Kapasitesi Seçiminde Nelere Dikkat Edilmelidir?

VENTAS fan coil ürün gamında farklı proje ihtiyaçlarına yönelik cihaz tipleri bulunmaktadır.

Bunlar arasında:

VENTAS VFC-GT Orta Statik Basınçlı Gizli Tavan Tipi

Özellikle kanal bağlantılı gizli tavan uygulamalarında değerlendirilebilecek çözümlerden biridir.

VENTAS VFC-GD Gizli Döşeme Tipi

Döşeme tipi gizli uygulamalarda mimari ve mekanik ihtiyaçlara göre değerlendirilebilir.

VENTAS VFC-KD Kasetli Döşeme Tipi

Döşeme tipi uygulamalar için farklı mimari ihtiyaçlara yönelik alternatif oluşturur.

VENTAS VFC-YB Yüksek Statik Basınçlı Gizli Tavan Tipi

Daha yüksek kanal direncinin bulunduğu uygulamalarda değerlendirilmek üzere yüksek statik basınç karakteristiğine sahip çözümler sunar.

Bu seriler arasında seçim yapılırken yalnızca cihaz tipi veya nominal kapasite değil, gerçek proje çalışma şartları dikkate alınmalıdır.

VENTAS Fancoil Seçiminde Kontrol Edilmesi Gereken Temel Parametreler

VENTAS fancoil seçimi yapılırken aşağıdaki değerlerin birlikte kontrol edilmesi önemlidir:

Bu nedenle profesyonel seçimde tek bir katalog satırına bakmak yerine cihazın bütün çalışma noktası değerlendirilmelidir.

Tetra Elektromekanik ile VENTAS Fancoil Seçimi

Tetra Elektromekanik olarak VENTAS fancoil çözümlerinde ürün seçimini yalnızca nominal kapasite üzerinden değerlendirmek yerine projenin gerçek mekanik tesisat şartlarını dikkate alan bir yaklaşım benimsiyoruz.

Seçim sürecinde;

mahal yükü → su rejimi → kapasite → su debisi → basınç kaybı → hava debisi → statik basınç → fan devri → ses seviyesi

birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle otel, konut, ofis, hastane ve ticari yapılarda doğru cihaz seçimi hem kullanıcı konforu hem de sistemin verimli çalışması açısından önemlidir.

VENTAS fancoil çözümleri; farklı cihaz tipleri, kapasite aralıkları ve uygulama ihtiyaçlarına göre değerlendirilebilir. Tetra Elektromekanik ise proje şartlarına uygun ürün seçimi, teknik değerlendirme, tedarik ve mekanik tesisat çözüm süreçlerinde destek sağlamaktadır.

Sonuç: Fancoil Kapasitesi Tek Bir kW Değerinden İbaret Değildir

Fancoil seçiminde yapılan en önemli hatalardan biri, katalogda yazan nominal kW değerini cihazın her koşulda sağlayabileceği sabit kapasite olarak değerlendirmektir.

Gerçekte fancoil kapasitesi;

su sıcaklığı + su debisi + mahal sıcaklığı + nem + hava debisi + fan devri + statik basınç + serpantin performansı

gibi birçok parametrenin birleşimiyle oluşur.

Bu nedenle doğru seçim:

“Bu cihaz kaç kW?”

sorusuyla değil,

“Bu cihaz projemin gerçek çalışma koşullarında kaç kW sağlıyor?”

sorusuyla başlamalıdır.

Doğru kapasite seçimi; daha iyi termal konfor, daha düşük ses seviyesi, daha dengeli enerji tüketimi ve daha verimli bir mekanik tesisat sisteminin oluşturulmasına yardımcı olur.

VENTAS fancoil ürünlerinin Tetra Elektromekanik'in proje, ürün seçimi, tedarik ve mekanik tesisat çözüm yaklaşımıyla birlikte değerlendirilmesi, cihazların gerçek proje ihtiyaçlarına uygun şekilde belirlenmesini sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Fancoil kapasitesi neye göre belirlenir?

Fancoil kapasitesi; su giriş-çıkış sıcaklıkları, su debisi, hava giriş sıcaklığı ve nemi, hava debisi, fan hızı ve cihazın serpantin özellikleri gibi birçok parametreye bağlıdır.

Katalogdaki fancoil kapasitesi her projede aynı mıdır?

Hayır. Katalog kapasitesi belirli test koşullarına aittir. Projenin su ve hava şartları farklıysa cihazın gerçek kapasitesi de farklı olabilir.

Su sıcaklığı fancoil kapasitesini etkiler mi?

Evet. Soğutmada daha yüksek soğuk su sıcaklığı, ısıtmada ise daha düşük sıcak su sıcaklığı su-hava sıcaklık farkını azaltarak kapasitenin değişmesine neden olabilir.

Fan hızı arttığında fancoil kapasitesi artar mı?

Genellikle fan hızı yükseldiğinde serpantin üzerinden geçen hava miktarı artar ve kapasite de değişir. Ancak yüksek fan hızı ses seviyesini de artırabileceği için yalnızca kapasiteye göre karar verilmemelidir.

Fancoil su debisi düşük olursa ne olur?

Tasarım debisinin altında su geçirilmesi serpantin çalışma koşullarını değiştirerek cihazın beklenen kapasiteyi sağlayamamasına neden olabilir.

Statik basınç kapasiteyi etkiler mi?

Özellikle kanal bağlantılı fancoillerde evet. Yetersiz fan statik basıncı nedeniyle tasarım hava debisine ulaşılamaması cihazın gerçek performansını etkileyebilir.

Kirli filtre fancoil kapasitesini düşürür mü?

Kirli filtre hava geçiş direncini artırabilir ve hava debisinin azalmasına neden olabilir. Bu durum cihaz performansını olumsuz etkileyebilir.

Isı pompası için standart fancoil seçilebilir mi?

Seçilebilir ancak cihazın mutlaka ısı pompasının gerçek su sıcaklıklarında yeterli ısıtma ve soğutma kapasitesini sağladığı doğrulanmalıdır. Nominal katalog değerinin doğrudan kullanılması doğru değildir.

Büyük fancoil seçmek daha iyi midir?

Her zaman değil. Gereğinden büyük cihaz yüksek hava debisi, daha fazla ses, mimari yerleşim problemi ve kontrol sorunları oluşturabilir. Doğru cihaz gerçek mahal yüküne göre seçilmelidir.

VENTAS fancoil seçerken hangi değerler kontrol edilmelidir?

Kapasite, su rejimi, su debisi, serpantin basınç kaybı, hava debisi, statik basınç, fan kademesi ve ses seviyesi birlikte değerlendirilmelidir.

Tetra Elektromekanik VENTAS fancoil seçiminde destek sağlıyor mu?

Tetra Elektromekanik, VENTAS fancoil çözümlerinde projenin gerçek çalışma koşullarına göre ürün seçimi, teknik değerlendirme, tedarik ve mekanik tesisat çözüm süreçlerinde destek sağlamaktadır.